Tolga KORKUT
BÄ°A Haber Merkezi
TESEV’den Görgülü, Türkiye-Ermenistan protokollerinin en somut sonucunun sınırın açılması, kara ve hava ulaşımının baÅŸlaması olduÄŸunu söylüyor; “Böylece Ermenistan’ın ortak sınırı tanımama sorunu da ortadan kalkmış olacak. Bundan sonra Türkiye’yle Ermenistan arasında komÅŸuluk iliÅŸkilerinin geliÅŸmesini bekleyebiliriz” diyor.
“Türkiye-Ermenistan Ä°liÅŸkileri: Bir Kısır Döngü” kitabının yazarı Aybars Görgülü, iliÅŸkilerin oluÅŸturulması ve geliÅŸtirilmesine dair protokolleri onaylanmasına dair iki ülkenin ortak kararının, yıl sonuna kadar Türkiye-Ermenistan sınırının açılması anlamına geldiÄŸini söylüyor.
Ä°ki ülkenin ve arabuluculuÄŸu üstlenen Ä°sviçre, ortak bir açıklamayla, “Diplomatik Ä°liÅŸkilerin Tesisi” ve “Ä°kili Ä°liÅŸkilerin GeliÅŸtirilmesi” protokollerinin onaylanıp uygulanmasına dair karar aldıklarını dün (31 AÄŸustos) akÅŸam saatlerinde duyurdu.
Buna göre iki ülke altı hafta boyunca protokollerle ilgili iç görüşmelerini sürdürecek, protokollerin parlamentolarda onaylanmasının ardından da uygulama başlayacak.
Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı’nın (TESEV) Dış Politika Program Sorumlusu da olan Görgülü’nün verdiÄŸi bilgiye göre, onaydan iki ay sonra, uygulama süreci baÅŸlayacak.
Diplomatik iliÅŸkilerle ilgili protokolün yapılacaklar listesindeki en somut maddenin sınırın açılması olduÄŸunu vurgulayan Güçlü, “Sınırın açılmasının teknik gereklilikleri de olacaktır. Özellikle gümrük düzenlemeleri gibi. Yıl sonundan önce açılacağını düşünüyorum” diyor.
Sınırın açılması, kara ulaşımı, taşımacılığının da önünün açılması anlamına geliyor.
“Ermenistan ortak sınırı tanımış olacak”
Görgülü, bu adımla, Ermenistan’ın Türkiye’ye ortak sınırı tanımış ve bunu bildirmiÅŸ olacağına da iÅŸaret ediyor, “Bundan sonra, iki ülke arasında komÅŸuluk iliÅŸkilerinin oluÅŸmasını ve sorunların yavaÅŸ yavaÅŸ çözülmesini bekleyebiliriz” diyor.
“Sınırın açılması Ermenistan için çok önemli”
Türkiye’de Kars, Ermenistan’da Gümrü’de olan, bir de demiryolu hattı barındıran Alican sınır kapısının açılmasının, özellikle Ermenistan için çok önemli olduÄŸunu söyleyen Görgülü “Ermenistan’ın Batı’ya olan kapısı Türkiye. Kuzeye açılan kapıları sorunlu, istikrarlı deÄŸil. Rusya-Gürcistan savaşını düşünün. Sınır açıldığında, bu Ermenistan’ın Batı’ya doÄŸru, Avrupa BirliÄŸi’yle iliÅŸkiler anlamında da nefes kapısı olacak. Bölgedeki enerji projelerine dahil olması da mümkün. Ermenistan yoksul ve küçük bir ülke. Sınır kasabaları özelikle yoksul. Oralar da canlanacaktır” diye konuÅŸuyor.
Yaklaşık 3 milyon nüfuslu, 30 bin kilometrekarelik Ermenistan’ın Dünya Bankası 2007 verilerine göre kiÅŸi başı yıllık geliri 2.640 dolardı.
“Soykırım” sorununun çözümününse zamana yayılacağını, halkların iletiÅŸimiyle uzun vadede çözülebileceÄŸini düşünen Görgülü, Ermenistan-Azerbaycan arasındaki DaÄŸlık KarabaÄŸ sorunununsa, ikili iliÅŸkileri çok etkilemeyeceÄŸi kanısında.
“Türkiye bu süreçte Azerbaycan’ı bire bir bilgilendirerek ilerliyor. Dolayısıyla Azerbaycan’ın geliÅŸmelerden bihaber olması düşünülemez. Azerbaycan’ın sert tepkisi olursa, bu daha çok kendi iç kamuoyuna yönelik bir hareket olabilir. Protokolde KarabaÄŸ sorunun çözümü için ortak çalışma da yer alıyor, ama pratikte ne yapılacağı yazılı deÄŸil.”
“Åžahinler ‘ne kazandık’ diye soracak”
Görgülü’ye göre bu protokoller, daha çok Ermenistan için yararlı. “Türkiye’deki ÅŸahin kanattan siyasetçiler, ‘Peki biz ne kazandık’ diye eleÅŸtirmeye baÅŸlayacaklardır” diyor.