Gammazlık Meselesi

Mıgırdiç MARGOSYAN
Evrensel

Kirvem,

Hayli eskilerde kalan, hani neredeyse ta fi tarihinde denecek kadar maziye uzanan yıllarda, Karaköy’deki Getronagan Ermeni Lisesi’nde öğrenciyken, günün birinde, edebiyat dersi öğretmenimizin divan edebiyatından, Fuzuli’den, Nedim’den bahsederken, ansızın sınıfa dönüp birer kâğıt çıkarmamızı ve soracağı soruları kısaca yanıtlamamızı isteyince, dersin tam da ortasında, üstelik hiç ummadığımız bir anda, yine durduk yere “yazılı imtihan”a çekileceğimizi kös kös düşünürken, tam aksine sadece ufacık bir “test”le, daha doğrusu hocamızın kendince, nedense merak ettiği iki soruyla karşılaşınca rahatlamıştık.

Cevaplamamızı istediği sorulardan ilki; “Yurt dışındaki ülkelerden öncelikle hangisine gitmek istersiniz?” Diğeri de; “En çok nefret ettiğiniz şey nedir?”

İlk bakışta herhangi bir imtihana, sınava tutulmuyorduk ama hocamızın bu “merakı”nın nedenini, bu kez bizler sanki daha çok merak ederken, yine de sessiz sedasız soruları yanıtlayıp, kâğıtları teslim ettik.

Uzun, kahverengi saçlarını arada bir topuz yapıp ensesinde toplayan, bakımlı, uzun tırnaklarıyla “mim” dudaklarını aynı tonda özenle kırmızıya boyayan, genelde güleç yüzlü ama “not” konusunda hayli “cimri”, hele hele arada bir “Benim dersimde, yazılı esnasında kimse kopya çekemez!” diye böbürlenmesine rağmen, genelde, her fırsatta, hemen her yaştaki “öğrenci milleti”nin arada bir kendilerince uygun, emin “yöntem”lerle denedikleri bu “klasik” davranıştan tabii ki hocamız da tüm titizliğine, sıralar arasında “hafiye” misali gezinip durmasına rağmen nasibini bittabii ki zaman zaman alırken, bunun farkına dahi varmadığını nerden bilebilirdi ki!

Topladığı kâğıtları eskimiÅŸ, pörsümüş kocaman el çantasına yerleÅŸtirmesinin ardından derse kaldığı yerden devam eden hocamızın, daha sonraki günlerde kâğıtlarımıza göz atıp atmadığını, merak edip sorduÄŸu sorulara verdiÄŸimiz cevapları ne denli önemseyip önemsemediÄŸini, hatta bu cevaplardan yola çıkarak kendince ÅŸu ya da minvalde “istatistik”i bir sonuca varıp, belki de öğrencilerini daha da yakından tanımak, onların bu yaÅŸtaki düşüncelerini öğrenmek amacıyla merakını az-çok giderdi mi? Bunu yarım asrı aÅŸkın bir zaman dilimini geride bıraktığım ÅŸu günlerde, kendi payıma hâlâ bilmiyorum ama beri taraftan da o günlerde, yani tam da 6-7 Eylül 1955 Olayları’nın patlak verdiÄŸi o sıralarda, özellikle Ä°stanbul’da yaÅŸayan azınlıklara ait olan iÅŸyerlerinin, evlerinin yaÄŸmalanıp talan edildiÄŸi, ibadethanelerinin yakılıp yıkılmasının yanı sıra, keza can güvenliklerinin kalmadığı o günlerin hemen akabinde; Rum, Ermeni, Yahudi “vatandaş”ların, doÄŸup büyüdükleri bu toprakları çar naçar terk edip, böylece “Türkiye Türklerindir!” diyarından daha “sakin” bir “liman”da demirlemek için “yaban ellere” doÄŸru baÅŸlattıkları “göç” dalgasının, 16-17 yaÅŸlarında, birer tıfıl delikanlı olan bizlerin üzerinde bıraktığı olumsuz “etki”ye, bir bakıma “tepki” olarak acaba ilk planda hangi diyarlara gitmeyi düşündüğümüzü dolaylı yolla sorup, bunu mu merak etmiÅŸti Neriman Hoca’mız?

Üstelik tek bir soruyla yetinmeyip, ayrıca “en çok nefret ettiğimiz şey”in ne olduğunu merak ederken, acaba o günlerde Beyoğlu’nda bizatihi yaşayıp, gözlerimizle şahit olduğumuz, özellikle azınlıklara yönelik olan o “vandalizm” sahnelerini anımsayıp, dolayısıyla hepimiz bir ağızdan, sanki söz birliği etmişçesine kâğıtlarımıza “en çok ‘adaletsizlik’ten nefret ediyoruz!” deyip, belki de bu duygularımızı dile getireceğimizi mi düşünmüştü?

Şimdilerde çoğunluğu “öte taraf”ı boylayan sınıf arkadaşlarımın, o gün, o dosya kâğıtlarına yazıp verdikleri cevapların mahiyetini bilemiyorum, aradan geçen bunca yılın ardından geriye dönüp baktığımda; ilk soruya cevaben “öncelikle İsveç’i görmeyi isterim!” deyip neden yazdığımı, o günkü gibi bugün de gerçekten bilmiyorum ama öte taraftan bıyığımın yeni yeni terlemeye başladığı o yaşlarda ikinci sorunun cevabını, “en çok ‘gammazlık’tan nefret ederim!” deyip karaladığımı bugün gibi anımsıyorum…

İsveç’e hiç gitmedim; orada “sürgün”de yaşarken, anadili Kürtçeyle yazdığı romanlarıyla ünlü yazar Memed Uzun dostumla birlikte bu seyahati en yakın bir tarihte gerçekleştirmeyi planlarken, ne yazık ki genç yaşta yakalandığı amansız hastalık yüzünde ömrü vefa etmedi, ehh gari bu saatten sonra günün birinde yolum İsveç’e düşer mi, bunu da artık önemsemiyorum, ancak kendi payıma önemsediğim acı gerçek şu ki; ülkemizde tam da şu sıralar, komşunun komşusunu şu veya bu nedenle “gammazlayıp”, her sokağın köşesine “ihbar” kutuları yerleştirip, böylece insanlarımızın nerdeyse tümünü “ispiyoncu”luğa iten, bunu destekleyen zihniyetten sadece “nefret” etmiyorum, aynı zamanda da kendi payıma utanıyorum Kirvem!