Bianet.org
Raporlar, tepkiler, soru ve araÅŸtırma önergeleri, kanun teklifleri, dayanışma, ödüller, cumhurbaÅŸkanı, baÅŸbakan ve bakanlardan açıklamalar, iÅŸten çıkarmalar ve iÅŸten “ayrılmalarla” habercilikte Ocak-Åžubat-Mart 2017.
Hükümet, 19 Nisan’dan itibaren üç ay daha uzatılan Olağanüstü Hal (OHAL) yönetimiyle medya alanının “milli güvenlik†gerekçesiyle daha da daraltılmasına yönelik düzenlemelere başvurmaya devam etti. Bir yandan, Referandum öncesi özel görsel işitsel medya organları için “adil yayın†zorunluluğunu ortadan kaldıran iktidar, diğer yandan, “Son dakika†haberlerini, olay anı ve sonrası görüntülerinin yayımını yasakladı.Yine KHK ile polise, internet abonelerinin kimlik bilgilerine ulaşma ve sanal ortamda araştırma yapma yetkisi verildi. Ayrıca, yayın yasağına aykırı yaptıkları düşünülen medya organlarına lisans iptaline varan yaptırımlar da benimsendi.
OHAL uzatılacak, tecrit sürecek: Başbakan Binali Yıldırım, 19 Nisan’da sona erecek Olağanüstü Hal (OHAL) uygulamasının üç ay daha uzatılacağını açıkladı. Bu durumda OHAL, 20 Temmuz’a gelindiğinde bir yılını doldurmuş olacak. OHAL’ın uzatılmasıyla tutuklu gazetecilerin avukatları ve yakınlarıyla yaptıkları ziyaretler KHK ile ağırlaştırılmış şartlar altında sürdürülmüş olacak (12 Mart).
Seçimde adaletsizliğe ceza kaldırıldı: 687 Sayılı KHK ile 298 sayılı Seçim Kanunu’nun 149/A maddesi yürürlükten kaldırıldı. Buna göre, Yüksek Seçim Kurulu (YSK) eşitlik ilkesini de içeren esaslara aykırı olarak yayın yapması halinde özel TV ve radyolara verilmesi öngören yayın durdurma ve para cezaları veremeyecek (9 Şubat).
“Not†deÄŸil emir: RTÃœK, televizyon kanallarının haber müdürleriyle yaptığı toplantıda, “Yayın Yasaklarının Kapsamına Ä°liÅŸkin Bilgi Notu†baÅŸlıklı bir metin dağıttı. Buna göre, olay anı ve sonrası görüntülerinin yanı sıra, olay yerindeki itfaiye ve polis araçları, tanık anlatımları, soruÅŸturmaya iliÅŸkin haber, eleÅŸtiri ve yorumlar yasak kapsamında olacak. Ayrıca, olay sonrası normal yayın akışının kesilerek özel yayına geçilmesi, “son dakikaâ€, “sıcak haber†gibi alt yazı bantları da yayın yasağı kapsamında deÄŸerlendirilecek (28 Ocak).
KHK ile Ä°nternet gözetimde: OHAL kapsamında yayınlanan 680 Sayılı KHK ile polise sanal ortamda iÅŸlenen “suçlar†konusunda internet abonelerinin kimlik bilgilerine ulaÅŸma ve sanal ortamda araÅŸtırma yapma yetkisi verdi. Düzenleme, sosyal aÄŸlarda “halkı kin, nefret ve galeyana sevk eden, terör örgütünü öven, terör örgütü propagandası yapan ve terör örgütü ile baÄŸlantılı olduÄŸunu açıkça beyan eden kiÅŸiler” için çıkarıldıysa da uygulamada bu kapsamın aşılmasından endiÅŸe ediliyor. 680 sayılı KHK’ya göre, “Polis, sanal ortamda iÅŸlenen suçlarda, yetkili Cumhuriyet baÅŸsavcılığının tespiti amacıyla, internet abonelerine ait kimlik bilgilerine ulaÅŸmaya, sanal ortamda araÅŸtırma yapmaya yetkilidir. EriÅŸim saÄŸlayıcıları, yer saÄŸlayıcıları ve içerik saÄŸlayıcıları talep edilen bu bilgileri kolluÄŸun bu suçlarla mücadele için oluÅŸturduÄŸu birimine bildirir†deniyor (6 Ocak).
KHK, Basın Kanunu uyarınca yayın yasağı ve kısıtlamalara aykırı yayın yapılması halinde medya kuruluşunun programlarına bir gün durdurulması, bir yıl içinde ikinci kez tekrarlanması halinde kuruluşun yayını beş güne kadar, ikinci kez tekrarında 15 güne kadar durdurulmasını öngörüyor. Üçüncü kez ihlal durumunda yayın lisansının iptal edilecek. Ayrıca, medya kuruluşlarının lisans başvuruları “milli güvenlik, kamu düzeninin korunması ve kamu yararı†gerekçelerine dayanarak reddedilebilecek. KHK’da, “Ortakları ile yönetim kurulu başkan ve üyelerinin terör örgütlerine iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu Millî İstihbarat Teşkilatı veya Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından bildirilen medya hizmet sağlayıcı kuruluşların lisans başvuruları reddedilir†deniyor.
Raporlar
Af Örgütü, raporunda, 15 Temmuz 2016 darbe girişiminden sonra muhalif seslere karşı baskıların arttığı, en az 118 gazetecinin tutuklandığı, 184 medya organının da kapatıldığına yer verdi. Freedom House da, 2016 raporunda Türkiye’yi “özgürlüklerin en çok gerilediği ülke†olarak gösterdi.
Af Örgütü uyardı: Uluslararası Af Örgütü, 2016 Dünya Raporu’nda Türkiye’de insan hakları durumunun ciddi biçimde kötüye gittiÄŸi vurgulandı. 15 Temmuz 2016 darbe giriÅŸiminden sonra ilan edilen OHAL sürecinde muhalif seslere yönelik baskıların arttığı, 90 binden fazla kamu çalışanının iÅŸten çıkarıldığı, en az 118 gazetecinin tutuklandığı, 184 medya kuruluÅŸunun keyfi ve kalıcı olarak kapatıldığına yer verildi (22 Åžubat).
En çok biz geriledik: Özgürlük Evi (Freedom House) adlı ABD merkezli sivil toplum örgütü, “Dünyada Özgürlükler – 2017: Popülistler ve Otokratlar: Küresel Demokrasiye Çifte Tehdit†raporunda Türkiye yine “Kısmen Özgür†ülkeler kategorisinde yer alsa da 2016’da özgürlüklerin en çok gerilediği ülke oldu (31 Ocak).
Tepkiler
Bu zamana kadar Avrupa Parlamentosu, Avrupa Konseyi, AGİTgibi uluslararası kuruluşlarının eleştirilerine neden olan Türkiye’de medya ve ifade özgürlüğüne yönelik ihlaller, Die Welt gazetesi muhabiri Deniz Yücel’in tutuklanmasıyla Avrupa ve özellikle Almanya ile diplomatik bir krize neden oldu. Almanya’nın derhal tahliye edilmesini istediği gazeteci Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından kamuoyu önünde “casus†olarak damgalandı.
Gazetecilik örgütleri ve CHP milletvekili Barış YarkadaÅŸ, tutuklu gazeteciler için “hepsi hırsız, çocuk istismarcısı, terörist†diyen CumhurbaÅŸkanı ErdoÄŸan’a tepki gösterdi. Buna karşın, Af Örgütü, IPI, English PEN, ECPMF ve RSF gibi örgütler, #GazetecilereOzgurluk ve #FreePress etiketleriyle bir kampanya yürüttü. TGC, IPI, Article 19, Ä°sveç PEN, RSF ve Avrupa Gazeteciler DerneÄŸi, TGC’nin CaÄŸaloÄŸlu’nda bulunan merkez binasında bir dayanışma toplantısı düzenledi.Â
Avrupa Konseyi Ä°nsan Hakları Komiseri Nils Muijnieks, hükümete uyarı niteliÄŸinde olan raporunda “Türkiye’de basın ve ifade özgürlüğünün yeniden inÅŸası için acil adımlar atılması gerekiyor†dedi; OHAL’in kaldırılmasını istedi. Basın Konseyi, gazetecilerin tutuksuz yargılanması ve cezaevi ziyaretlerine izin verilmesini istedi. DÄ°SK Basın-Ä°ÅŸ Sendikası, GüneydoÄŸu’daki operasyon alanlarının gazetecilere kapatılmasını kınadı. TGS, Kocaeli’nde altı habercilerin saldırıya uÄŸramasını ve bazı gazetecilere BaÅŸbakan Binali Yıldırım’ın Ä°zmir programını izlemelerine izin verilmemesini gibi durumları protesto etti. Çok sayıda gazeteci davasını izleyen meslek örgütleri, KHK ile cezaevlerine getirilen ağır tecrit ÅŸartlarını da kınadı. KHK ile kapatılan TV 10 çalışanları ve izleyicileri, 24. kez Galatasaray Meydanı’nda eylem yaptı. EFJ, uzun gözaltı ve tutuklamaları kınarken TGS ve TGC de, 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü’nde “Çalışamayan Gazeteciler Günü†baÅŸlıklı basın toplantısı düzenledi.
Almanya bekliyor: Almanya Dışişleri Bakanlığı, Konsolosluk yetkililerinin tutuklu gazeteci Deniz Yücel ile görüştürülmediğini açıklayarak, Başbakan Yıldırım’ın Merkel’e Yücel konusunda verdiği sözü yerine getirmesini beklediklerini açıkladı (25 Mart).
Guardian’dan altı tutuklu gazeteci portresi: Ä°ngiltere merkezli The Guardian gazetesi Türkiye’de tutuklu gazetecilerin gülünç suçlamalarla karşı karşıya olduÄŸuna ve hapishanede kötü muamele ile tecride maruz kaldığını yazdı (23 Mart).
TGC’den Referandum uyarısı: TGC Yönetim Kurulu, referandum sürecini haberleştiren gazetecilere yönelik hedef gösterme, nefret söylemi ve tehditlerin arttığına dikkat çekti; “Bu yaklaşım demokratik koşullarda gerçekleşmesi gereken referandum sürecine gölge düşürmekten başka bir işe yaramayacaktır†dedi (22 Mart).
Yarkadaş’tan Erdoğan’a tepki: CHP İstanbul Milletvekili Barış Yarkadaş, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın tutuklu gazetecilere yönelik “hepsi hırsız, çocuk istismarcısı, terörist†sözlerine tepki gösterdi; “Doğrusu merak ediyorum; Cumhurbaşkanı Erdoğan, hangi listeye bakmış? Yılların gazetecilerine terörist diyorsanız; bunu ispatlamak zorundasınız. Murat Aksoy, Atilla Taş, Kadri Gürsel, Akın Atalay, Tunca Öğreten, Mahir Kanaat mı terörist? İsmini saymakla bitiremeyeceğimiz birçok meslektaşımız mı hırsız?†diye sordu (22 Mart).
TV10 protestoları: TV10 çalışanları, OHAL kararnamesi ile kapatılan televizyonlarının açılması talebiyle 24. kez Galatasaray Meydanı’nda eylem yaptı. Eylemde kanalın kapatılmasıyla Aleviler’in cezalandırılmak istendiÄŸi belirtildi. Eyleme Hacı BektaÅŸi Veli Anadolu DerneÄŸi, Karakoçan Dernekler Federasyonu (KARDEF),  Munzur Çevre DerneÄŸi,  Barış İçin Kadın GiriÅŸimi, Pirsultan Abdal Kültür DerneÄŸi, Peri Suyu Koruma Platformu, HDP Pendik  ve çok sayıda yurttaÅŸ katıldı (18 Mart).
Almanya tepkisi: Alman DışiÅŸleri Bakanı Sigmar Gabriel, Türkiye’yi tutuklu bulunan Welt gazetesi muhabiri Deniz Yücel konusunda verdiÄŸi sözü tutmamakla suçladı; “Türkiye, Sayın ErdoÄŸan’ın ifade ettiÄŸi gibi hukuk devleti ise, o zaman kendime soruyorum; dava baÅŸlamadan önce Deniz Yücel’in terörist ve casus olduÄŸunu nereden bilebiliyor ve söyleyebiliyor?†diyerek CumhurbaÅŸkanı ErdoÄŸan’ı eleÅŸtirdi (17 Mart).
ÇGD’den çağrı: ÇGD Ankara’da evinde gözaltına alınan DİHABER muhabiri ve üyeleri Hayri Demir’in serbest bırakılmasını istedi (17 Mart).
Türkiye için denetim talebi: Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (AKPM) Denetim Komisyonu, demokratik kurumların Avrupa standartlarında iÅŸlememesini gerekçe göstererek Türkiye’nin 2004 öncesi olduÄŸu gibi yeniden siyasi ve hukuksal planda denetime alınmasını talep etti (12 Mart).
Tutuklu gazeteciler için kampanya: Af Örgütü, IPI, English PEN, ECPMF ve RSF gibi ifade özgürlüğü savunucusu örgütler Türkiye’deki gazeteci ve örgütlerinin de desteğiyle tutuklu meslektaşları için #GazetecilereOzgurluk ve #FreePress etiketleriyle bir kampanya başlattı (12 Mart).
ecride karşı mektup kampanyası: “Dışarıdaki gazeteciler†girişimi, Silivri 9 No’lu Kapalı Cezaevi’nde tecritte tutulan meslektaşları için Kadıköy Postanesi’nden mektup gönderme kampanyası gerçekleştirdi. Çok sayıda gazeteci, ellerinde tutuklu meslektaşlarının fotoğrafları ile “Gazetecilere özgürlük†dövizleri taşıdı (11 Mart).
TGS kınadı: TGS İzmir Şube Başkanı Halil İbrahim Hüner, Başbakan Binali Yıldırım’ın İzmir programını izlemek üzere akreditasyon başvurusunda bulunan muhalif habercilere akreditasyon verilmemesini kınadı (8 Mart).
Almanya’dan ErdoÄŸan’a yanıt: Almanya DışiÅŸleri Bakanlığı, CumhurbaÅŸkanı ErdoÄŸan’ın tutuklanan Die Welt gazetesi Türkiye muhabiri Deniz Yücel’i “Alman ajanı†olarak nitelendirmesiyle ilgili “suçlamalar mesnetsiz†açıklaması yapıldı (4 Mart).
Cumhuriyet’e destek: CHP milletvekili Barış Yarkadaş, Cumhuriyet gazetesinin Şişli’deki binasının önünde silahla ateş açılmasını, gazetenin sesinin kısma amaçlı olduğunu açıkladı (3 Mart).
Almanya ve medya dünyası tepkili: Almanya, Die Welt’in Türkiye muhabiri Deniz Yücel’in tutuklanmasını protesto etmek için Türk Büyükelçisini DışiÅŸleri Bakanlığı’na çağırdı (28 Åžubat-2 Mart).
Almanya BaÅŸbakanı Angela Merkel, “MesleÄŸini icra etmekten baÅŸka bir ÅŸey yapmadı. Die Welt gazetesi muhabiri Deniz Yücel’in serbest bırakılmasını istiyoruz†dedi. Federal Adalet Bakanı Heiko Maas, tutuklama kararını “Tamamen orantısız†buldu. Axel-Springer Yayınevi Yönetim Kurulu üyesi Mathias Döpfner, tutuklama için “otokratik sistemde korku mekanizması†dedi.
RSF merkez, RSF Almanya ve Türkiye Temsilcilikleri, Alman Gazeteciler Birliği (DJV) ve TGS gibi çok sayıda ulusal ve uluslararası gazetecilik örgütleri, Yücel’in derhal serbest bırakılmasını talep etti. IPI Almanya Komitesi Başkanı Prof. Dr. Carl-Eugen Eberle, Türkiye’de hâkimlerin, Türk siyasi liderliğinin emirleri doğrultusunda hareket ederek gazeteciler aleyhine kararlar aldığını, basın ve ifade özgürlüğünün güvence altında olmadığını söyledi. Alman Yeşiller Partisi Eş Başkanı Cem Özdemir, “Erdoğan Almanya’da konuşmak istiyorsa, Türkiye’de tutuklu muhaliflerin ve gazetecilerin özgürce konuşmasına da olanak tanımalı†dedi; twittinin sonuna #FreeDeniz (Deniz’e özgürlük) ekini yaptı.
Konseyden beş madde: Basın Konseyi, tutuklu gazetecilere yönelik beş maddelik bir çağrı metni yayınladı. Konsey, “Tutuklu gazeteciler tutuksuz yargılanmalı. İddianameleri biran önce hazırlanmalı, yargılanmalar derhal başlamalı; bu davalar acilen sonuçlanmalı; tutuklu gazetecilerin Basın Konseyi gibi kuruluşlarla görüşmelerine izin verilmeli, ailelerle haftalık açık görüş yapmalarına fırsat sağlanmalı; cezaevinde ihtiyaç duydukları kalem, kağıt, kitap benzeri materyallerin temini kolaylaştırılmalı†dedi (1 Mart).
TGC’de uluslararası buluÅŸma: TGC, IPI, Article 19, Ä°sveç PEN, RSF ve Avrupa Gazeteciler DerneÄŸi, TGC’nin CaÄŸaloÄŸlu’nda bulunan merkez binasında bir dayanışma toplantısı düzenledi. Toplantıda TGC BaÅŸkanı Turgay Olcayto, IPI Savunu ve Ä°letiÅŸim Direktörü Steven M. Ellis, IPI Ä°ngiltere Ulusal Komitesi, BBC Ä°skoçya Sorumlu Müdürü Sandy Bremmer, ARTICLE 19 program sorumlusu Georgia Nash, Ä°sveç PEN Sekreteri Anna Livion Ingvarsson, RSF Savunu Danışmanı Sophie Busson, RSF Türkiye Temsilcisi Erol ÖnderoÄŸlu ve Avrupa Gazeteciler DerneÄŸi BaÅŸkanı Otmar Lahodynsky tutuklu gazetecilerin tahliyesini ve Referandum öncesi medya çoÄŸulculuÄŸuna yönelik baskıların son bulmasını istedi (27 Åžubat).
Nüsaybin’i habercilere açın! DİSK Basın-İş Sendikası, yoğun hak ihlallerine dair şikayetlerine karşı gazetecilerin Mardin Nusaybin’deki çatışma ortamında görev yapmalarına izin verilmemesini kınadı (20 Şubat).
Yücel için Almanya devrede: DışiÅŸleri Bakanlığı sözcüsü Martin Schäfer, Die Welt muhabiri Deniz Yücel’in Türkiye’de gözaltına alınmasıyla ilgili “BaÅŸbakan (Angela Merkel) ve DışiÅŸleri Bakanlığı Sayın Yücel’in özgürlüğünü daimi olarak kaybetmesini engellemek için gösterilen çabalara destek veriyor†dedi. Almanya Adalet Bakanı Heiko Maas da, “EleÅŸtirel haberciliÄŸin her türlü baskı altına alınması bizim basın özgürlüğü anlayışımız ile baÄŸdaÅŸmaz†dedi. Alman Sosyal Demokrat Partinin (SPD) BaÅŸbakan Adayı ve Avrupa Parlamentosu Eski BaÅŸkanı Martin Schulz, Deniz Yücel için kaygılandıklarını bildirdi (21 Åžubat).
Nils Muijnieks uyardı: Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri Nils Muijnieks, hükümete uyarı niteliğinde olan raporunda “Türkiye’de basın ve ifade özgürlüğünün yeniden inşası için acil adımlar atılması gerekiyor†dedi. OHAL’ın kaldırılması istenen raporda, “Alarm veren seviyelere ulaşan basın ve ifade özgürlüğü sorunları, 15 Temmuz’daki darbe girişiminin ardından ilan edilen OHAL koşullarıyla daha da ağırlaştı†deniyor (15 Şubat).
Saldırılara kınama: TGS Kocaeli İl Temsilciliği ve KESK Kocaeli Şubeler Platformu, Kocaeli Üniversitesi Anıtpark Yerleşkesi önünde yapılmak istenen basın açıklaması sırasında görev yapan altı gazetecinin polis saldırısına uğramasını kınadı; “Gazeteci meslektaşlarımız sarı basın kartı ve kurum tanıtım kartlarını göstermelerine rağmen şiddete uğradı†dedi (13 Şubat).
DeÄŸirmenci’ye büyük destek: Kanal D sunucusu Ä°rfan DeÄŸirmenci’nin iÅŸine son vermesine aynı kanalda yayınlanan Arka Sokaklar dizisinin oyuncusu Åževket Çoruh da, Twitter’den “Ben de hayır diyorum beni de kovun†özleriyle tepki gösterdi. Gülben Ergen ve Berna Laçin gibi çok sayıda sanatçı ve gazeteci de DeÄŸirmenci’ye destek oldu. CHP Ä°stanbul Milletvekili Barış YarkadaÅŸ da, Twitter üzerinden, “Hayıt diyen DeÄŸirmenci çıkarılıyor, Evet diye yazan Fatih Çekirge neden görevde?†diye sordu. ÇGD Ä°stanbul temsilcisi UÄŸur Güç, gazeteciler Fatih Polat, Banu Güven ve Fox TV Ana Haber sunucusu Fatih Portakal da DeÄŸirmenci’ye destek verdi (12 Åžubat).
Ayıp: OHAL kapsamında yayımlanan 686 Sayılı KHK ile ihraç edilen Marmara Ãœniversitesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı BaÅŸkanı Prof. Dr. Ä°brahim KaboÄŸlu, “Ömrüm darbelere karşı mücadeleyle geçti. Bu yapılan yanlıştır, ayıptır” dedi (8 Åžubat).
RTÃœK’e eleÅŸtiri: TGC, RTÃœK’ün televizyonlara dağıttığı “Yayın yasaklarının kapsamına iliÅŸkin bilgi notu’nu “RTÃœK’ün tutumu demokratik bir ülkede kabul edilemez†sözleriyle eleÅŸtirdi (8 Åžubat).
Tutuklulara gazete yok: CHP Ä°stanbul Milletvekili Barış YarkadaÅŸ, Birgün gazetesinin tutuklu çalışanı Mahir Kanaat’ın ÅŸikayetini kamuoyuna yansıttı; “Tutuklular, Birgün, Evrensel ve süreli sol yayınlara ulaÅŸamıyor. Cezaevlerinde keyfi yayın yasağı uygulaması devam ediyor” dedi; Adalet Bakanı Bekir Bozdağ’ı eleÅŸtirdi (6 Åžubat).
TV10 bırakmıyor: KHK ile kapatılan TV 10 çalışanlarının, televizyonlarının açılması talebiyle Galatasaray Meydanı’nda baÅŸlattığı eylemlerin 18.’sine Alevi örgütleri de destek oldu. Eylemde “Alevilerin sesi TV 10 susturulamaz†pankartı, “Zorunlu din dersine hayırâ€, “Barış gelsin gözyaşı dinsin†ve “TV10 susturulamaz†dövizleri de vardı (4 Åžubat).
CoÅŸkun’a destek: DÄ°SK Basın-Ä°ÅŸ Sendikası BaÅŸkanı Faruk Eren, Türkiye Gazeteciler Sendikası BaÅŸkanı Gökhan DurmuÅŸ, Ä°stanbul 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nde 23 yıl hapis istemiyle yargılanan Cumhuriyet gazetesi muhabiri Canan CoÅŸkun’a destek için duruÅŸmasını izledi (26 Ocak).
HRW uyarısı: İnsan Hakları İzleme Örgütü,“OHALyönetimi hükümete ülkeyi KHK’le, meclisin ve yargısal denetimin zayıfladığı bir ortamda yönetme olanağı veriyor. Anayasa değişiklikleri gerçekleşirse, Cumhurbaşkanının OHAL döneminde üstlendiği yetkiler fiilen kalıcı hale gelecek†açıklaması yaptı (18 Ocak).
Sınırdışı tepkisi: New York Times’ın genel yayın yönetmeni Dean Baquet, kıdemli gazeteci Rod Nordland’ın Türkiye’den sınır dışı edilmesini adaletsizlik ve basın özgürlüğüne bir hakaret olarak nitelendirdi (18 Ocak).
Gözaltıya kınama: Özgür Gazeteciler Cemiyeti, KHK ile kapatılan DİHA Ajansının muhabiri Semra Turan, “PKK propagandası†şüphesiyle gözaltına alınmasını kınadı (17 Ocak).
Åžiddete tepki: Aydın Gazeteciler Cemiyeti, Aydın’ın Efeler ilçesinde oynan futbol maçında iki sporcunun darp edilerek gözaltına alınmasını görüntüleyen gazetecilere de ÅŸiddet uygulanmasını kınadı (16 Ocak).
Gazetelere el kondu: Polis, Adana Seyhan İlçesine bağlı Barbaros Mahallesinde Özgürlükçü Demokrasi ve Rojeva Medya gazetelerine el koydu (15 Ocak).
PEN’den çağrı: Uluslararası PEN Başkanı Jennifer Clement, Türkiye’deki basın ve ifade özgürlüğü ihlallerine karşı yaptığı açıklamada “Türkiye’nin eleştirel sesleri susturmasına direnmeliyiz†dedi (13 Ocak).
TGC’den gazetecilere ziyaret: Cezaevindeki Cumhuriyet yazarlarını ziyaret eden TGC Hukuk Danışmanı Avukat Gökhan Küçük, “Hukuka aykırı bir biçimde mektupları verilmiyor. Bu uygulama kaldırılmalı ve iddianameleri bir an önce hazırlanmalı†diye konuştu (12 Ocak).
HDP kınadı: HDP Grup BaÅŸkanvekili Ahmet Yıldırım, gazeteciler Derya Okatan, Tunca Öğreten, Mahir Kanaat, Ömer Çelik, Metin Yoksu ve Eray Saygın 18 gündür gözaltındayken Mecliste baskıları kınadı: “Derya Okatan on sekiz gündür, aynı zamanda açlık grevinde. Bu çok kritik bir eÅŸiÄŸe doÄŸru gidiyor. Temel ihtiyaçları bile karşılanmıyor. Buradan hareketle, bu 6 gazetecinin bir an önce adil bir yargı önüne çıkarılarak serbest bırakılmaları gerektiÄŸini düşünüyoruz” (11 Ocak).
18 günlük gözaltı Konseye taşındı: Avrupa Gazeteciler Federasyonu (EFJ), altı gazeteci Bakan Berat Albayrak’ın e-maillerini haberleştikleri iddiasıyla 18 gündür gözaltında tutulduğu sırada Avrupa Konseyi Gazeteciliğin ve Gazetecilerin Güvenliğinin Korunmasını Teşvik Eden Platformu’na şikayette bulundu (11 Ocak).
“Sendikasız gazeteci kalmayana kadar…â€: TGS Ankara Åžubesi, 10 Ocak Çalış(amay)an Gazeteciler Günü kokteyli düzenledi. Sendika baÅŸkanı Gökhan DurmuÅŸ, “İşsiz gazetecilerin iÅŸ bulabilmesi, sansür ve otosansürün son bulması için sendikasız gazeteci kalmayana kadar uÄŸraÅŸmalı, özgürlük mücadelesi vermeliyiz†dedi (11 Ocak).
Gözaltılara endiÅŸe: EFJ-IFJ, Tunca Öğreten, Mahir Kanaat, Ömer Çelik, Metin Yoksu, Eray Sargın ve Derya Okatan’ın uzun süre gözaltında tutulmasından endiÅŸe edildiÄŸini bildiri (10 Ocak).
“Çalışamayan Gazeteciler Günü†oldu! TGS ve TGC 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü’nde “Çalışamayan Gazeteciler Günü†baÅŸlıklı basın toplantısı düzenleyerek, gazetecilerin cezaevinde olduÄŸu, iÅŸsiz olduÄŸu bir ortamda bu günü kutlamanın anlamsız olduÄŸunu söyledi. Basın Konseyi 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü’nde, “Gazetecilere önemli haklar saÄŸlanan bugünü kutlamıyoruz… Gazeteciler çalışamıyor, çalıştırılmıyor, yazdırılmıyor, düşünceyi ifade ve basın özgürlüğü yaÅŸanamıyorken bayram neyimize†dedi. TGS Ä°zmir Åžube BaÅŸkanı Halil Ä°brahim Hüner, “Gazetecilerin açlık ve cezaevi kıskacından kurtulması, halkımızın saÄŸlıklı bilgiye eriÅŸim hakkı  için özgürlük, barış ve adalet taleplerimizi yineliyoruz†dedi (10 Ocak).
Özer’e destek: Tunceli Gazeteciler Derneği (TGD), Evrensel Dersim Muhabiri Kemal Özer’in, Pülümür’de nesli tükenmekte olan hayvanların avlanmasıyla ilgili yaptığı haberlerinden dolayı ölüme tehdit edilmesini protesto etti (4 Ocak).
Soru ve araştırma önergeleri / Kanun teklifleri
Ocak-Mart döneminde CHP ve HDP milletvekilleri sundukları soru önergeleri yoluyla, Türkiye’de medya ve ifade özgürlüğünün çok yönlü sorunlarını Meclis gündemine taşıdılar.Â
Die Welt gazetesi muhabiri Deniz Yücel’in tutuklanması, Türk Hava Yolları’na ait uçaklarda Cumhuriyet, Sözcü, Birgün, Evrensel, gibi gazetelerin dağıtılmaması, öldürülmesinden sonra Azadiya Welat gazetesi sorumlu müdürü Rohat AktaÅŸ için yakalama kararı çıkarılması, tutuklu gazetecilere yönelik tecrit ve gazeteci-yazar Ahmet Şık’ın susuz bırakılması; gazeteci ve yurttaÅŸların 299. maddesi altında yargılanması, gözaltına alınması veya tutuklanması ile TRT yayınlarına dair konular önerge konu oldu.
Nazlıaka’dan önerge: Ankara Bağımsız Milletvekili Aylin Nazlıaka, Avrupa Parlamentosu’nda Daily Sabah gazetesinin dağıtımının yasaklandığı iddiasından sonra Adalet Bakanı Bakan Bozdağ’a, attığı twiti hatırlatarak, soru önergesiyle “Ülkemizde basına uygulanan sansürü kaldırmaya dönük adımlar atmayı düşünüyor musunuz?†diye sordu. Nazlıaka, “Türk Hava Yollarına ait uçaklarda yolcuların okuması için dağıtılan gazeteler arasından Cumhuriyet, Sözcü, Birgün, Evrensel, gibi gazeteler çıkartılmıştır. Bu uygulama bir çifte standart değil midir, Yolcuların gazete tercihini THY’nın belirlenmesi halkın haber alma özgürlüğüne dönük bir kısıtlama değil midir?†diye sordu (24 Mart).
Yücel için HDP önergesi: HDP Diyarbakır Milletvekili Feleknas Uca, gazeteci Deniz Yücel’in tutukluluğuna ilişkin Adalet Bakanı Bekir Bozdağ’ın yanıtlaması istemiyle soru önergesi verdi. Önergede, “Yücel’in Cumhurbaşkanı tarafından ‘terörist’ ve ‘Alman ajanı’ olarak nitelendirilmesi yargının bağımsızlık ve tarafsızlık ilkesini ihlal etti†denildi. Uca, Türkiye’de OHAL’de tutuklanan gazetecileri ve toplam tutuklu gazeteci sayısını da sordu (7 Mart).
Aktaş’a arama önergede: HDP Urfa Milletvekili Dilek Öcalan, Cizre ilçesinde sokağa çıkma yasakları sırasında mahsur kaldığı için sığındığı bodrumda öldürülen Azadiya Welat gazetesi sorumlu müdürü Rohat Aktaş hakkında ölümünden dört ay sonra yakalama kararı çıkarılmasını soru önergesi yoluyla Adalet Bakanı Bekir Bozdağ’a sordu: “Cizre’deki yasak süresince kovuşturmaya uğramış güvenlik görevlisi var mıdır? Varsa hangi suçlardan kovuşturma yapılmıştır?†(27 Şubat).
Hapiste yayın yasağı önergede: CHP Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, Cumhuriyet gazetesi 10 yazar ve yetkilisine yönelik Silivri Cezaevi’ndeki yayın yasağını Başbakan Binali Yıldırım’ın yanıtlaması istemiyle sunduğu bir soru önergesiyle Meclis gündemine taşıdı; “Keyfi uygulama kaldırılacak mı?†diye sordu, bir an önce iddianamelerinin düzenlenmesini talep etti (12 Şubat).
Adıgüzel’den 299 önergesi: CHP Ä°stanbul Milletvekili Onursal Adıgüzel, BaÅŸbakan Binali Yıldırım’a TCK’nın 299. maddesinden yargılanan kiÅŸilerin sayısını sordu. Vekil, “Bu kiÅŸilerden kaçı hakkında gözaltı veya tutuklama kararı çıkartılmıştır?” diye de soru yöneltti (30 Ocak).
Cumhuriyet önergede: Cumhuriyet gazetesi binasının korunaksız olduÄŸuna dikkat çeken CHP milletvekili Barış YarkadaÅŸ, sunduÄŸu soru önergesinde, İçiÅŸleri Bakanı Süleyman Soylu’ya, “Reina katili, Cumhuriyet gazetesinin ÅžiÅŸli’deki merkezine saldıracağını söylemesine raÄŸmen, binanın önünde ve çevresinde neden önlem almıyorsunuz?†diye sordu (28 Ocak).
Adıgüzel’den tutuklu gazeteciler için önerge: CHP İstanbul Milletvekili Onursal Adıgüzel, Adalet Bakanı Bekir Bozdağ’ın “Türkiye cezaevlerinde salt gazetecilik yaptı diye tutuklu hiçbir kimse yok†ifadelerini Meclis gündemine taşıdı. Adıgüzel, 5 Ocak itibariyle 142 gazetecinin tutuklu olduğunu belirterek, Bozdağ’a bu gazetecilere yönelik suçlamaları ne olduğunu sordu (18 Ocak).
TRT yayını önergede: CHP milletvekili Sezgin Tanrıkulu, Başbakan Yardımcısı Numan Kurtulmuş’un yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığına TRT Radyo 3’ün klasik müzik yayınına ayırdığı süreyi kısıtlamasıyla ilgili bir soru önergesi sundu. Vekil, “Yayın alanı her geçen gün daha da daraltılan ve klasik müzik dinleyicileri açısından son derece önemli olan TRT Radyo 3’ün klasik müzik yayınına ayırdığı sürenin özellikle azaltılmak istendiği iddiası doğru mudur? İddia doğru ise bu durumun gerekçesi nedir ve bu talimat kim ya da kimlerce verilmiştir?†diye sordu (11 Ocak).
Okurun kaçırılması HDP önergesinde: HDP İzmir milletvekili Müslüm Doğan, Evrensel gazetesi okuru Zeynep Tunçel’in İzmir’de kaçırılarak darp edilmesine ilişkin İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’nun cevaplaması istemiyle soru önergesi verdi (10 Ocak).
TRT HDP önergesinde: TRT’deki “Suların, Ateşin ve Taşların İmparatorluğu†belgeselinde Göbeklitepe’de MÖ 11800-8600 yıllarında yapılan dikilitaşları 7-8 bin yıl sonra İbrahim Peygamber tarafından ‘put’ oldukları için yıkıldığı iddiaları Meclise taşındı. HDP Urfa Milletvekili İbrahim Ayhan, Başbakan Binali Yıldırım’a, “İŞİD ve benzeri terör örgütleri tarafından Irak, Suriye ve birçok Ortadoğu ülkesinde, put olduğu gerekçesiyle arkeolojik alanlar hedef alınmış ve çok ciddi tahribatlar yaratılmışken Göbekli Tepe’nin put merkezi olarak üstelik devlet televizyonunda sunulması hedef gösterme değil midir?†diye sordu (6 Ocak).
Şık’a iÅŸkence CHP önergesinde: CHP milletvekili Barış YarkadaÅŸ, 30 Aralık’ta tutuklanan gazeteci-yazar Ahmet Şık’ın maruz kaldığı “tecrit” ve susuz bırakmaya dair uygulamaları, Adalet Bakanı Bekir BozdaÄŸ’ın yanıtlaması istemiyle sunduÄŸu bir soru önergesiyle Meclis gündemine taşıdı. YarkadaÅŸ, “Olası bir referandum öncesi, muhaliflere gözdağı veriyorlar†dedi (6 Ocak).
Dayanışma
Son üç aylık dönemde, görev başında öldürülen Metin Göktepe, Hrant Dink, Muammer Aksoy, Çetin Emeç ve UÄŸur Mumcu, çeÅŸitli eylem ve etkinliklerle anıldı. CHP milletvekilleri, çeÅŸitli iddialarla tutuklanan gazetecileri cezaevlerinde ziyaret etti. Gazeteciler, ulusal ve uluslararası çapta düzenlenen yarışmalar kapsamında ödüllendirildi. Uluslararası PEN, Article 19, TGS, TGC, DÄ°SK Basın Ä°ÅŸ ve RSF, Ä°stanbul Ağır Ceza Mahkemeleri’nde görülen “Odatvâ€, “Özgür Gündem†ve “Taraf†davalarını dayanışma için izledi.
Ödül kazandılar: 20. Metin Göktepe Gazetecilik Ödülleri’ni bianet İfade Özgürlüğü Haberleri Editörü Elif Akgül, Cumhuriyet Gazetesi muhabiri Canan Coşkun, Cansu Pişkin, Selin Girit ve Göktay Koraltan, Tamer Arda Erşin, Deniz Çaba, Abdurrahman Gök kazandı (28 Mart).
Adana’da panel: Adana’daki Bulamlılar Derneği, referandum öncesi Seyhan Belediyesi Yaşar Kemal Kültür Merkezi’nde “Medya ve İfade Özgürlüğü†konulu panel düzenledi. Panele konuşmacı olarak CHP Mersin Milletvekili Fikri Sağlar, ekranı karatılan TV10 Genel Yayın Yönetmeni Veli Büyükşahin katıldı (27 Mart).
Yücel’e ziyaret: CHP milletvekilleri Sezgin Tanrıkulu ve Utku Çakırözer’in Silivri Cezaevi’nde ziyaret ettiği gazeteci Deniz Yücel, “Koğuşta bir haftadır tecritte tek başına kalıyorum. Basında hakkımda çıkan haberler doğru değil. Sosyal medya mesajları nedeniyle değil, Die Welt gazetesinde çıkan haber ve yazılarımdan tutuklandım. Savcılık ve mahkemede delil olarak dosyaya konan yazılarının Türkçe çevirilerinde yanlışlar ve eksikler olduğunu, bunu mahkemede örnekleriyle anlatmama rağmen itirazlarım dikkate alınmadı†dedi (8 Mart).
CHP’den Silivri ziyareti: CHP milletvekili Şafak Pavey, RedHack soruşturmasından tutuklanan BirGün çalışanı Mahir Kanaat ve Diken sitesi eski editörü Tunca Öğreten’i Silivri Hapishanesi’nde ziyaret etti. İki gazetecinin BirGün ve Evrensel gazetelerini almaya başladıklarını ifade eden Pavey, “Haksızlığın ve adaletsizliğin bir an önce son bulmasını istiyoruz. Tek yaptıkları şey mesleklerini icra etmekti. 24 gün gözaltında o kadar kötü koşullarda kalmışlar ki, Silivri’nin şartlarından bile memnunlar. Böyle bir ironik durum var aslında†dedi (6 Mart).
Çetin Emeç anıldı: 7 Mart 1990’da uÄŸradığı silahlı saldırı sonucu öldürülen Hürriyet gazetesi genel yayın yönetmeni Çetin Emeç 27. ölüm yıldönümünde anıldı. Basın Konseyi, “Emeç ve beraberindeki ÅŸoförünün katledilmesi aradan geçen 27 yıla raÄŸmen, net bir ÅŸekilde aydınlatılamadı†derken TGC, Çetin Emeç yaÅŸasaydı basınımıza kazandıracak daha pek çok bilgi ve deneyimi vardı†şeklinde açıklama yaptı (7 Mart).
Aysever’e destek: CHP İstanbul İl Başkanı Cemal Canpolat, TBMM Vekili Fazilet Nurel Uğural’a hakaret ettiği iddiasıyla gazeteci Enver Aysever’in yargılandığı davayı izledi (23 Şubat).
DeÄŸirmenci’ye destek: Referandumda ‘Hayır’ diyeceÄŸini sosyal medyada açıklamasının ardından Kanal D’deki iÅŸinden olan haber sunucusu Ä°rfan DeÄŸirmenci’ye Kocaeli Ãœniversitesi Ä°letiÅŸim Fakültesi öğrencileri bir basın açıklamasıyla destek verdi. DeÄŸirmenci’ye bir destek de, ziyaret ettiÄŸi Ankara Ãœniversitesi Ä°letiÅŸim Fakültesi (Ä°LEF) öğrencilerinden geldi (21 Åžubat).
“Turhan Günay’a Özgürlükâ€: Türkiye Yazarlar Sendikası (TYS) , “Turhan Günay’a Özgürlük†eylemleri çerçevesinde, Cumhuriyet gazetesi Kitap Eki yayın yönetmeni Turhan Günay’la dayanışma için Silivri Cezaevi’ne kitaplarını gönderdi (21 Åžubat).
Şık’ın yanındaydılar: Gazeteci Ahmet Şık’ın “Bize bu komployu kuranlar bu cezaevine girecek†sözlerinden yargılandığı davayı, Uluslararası PEN yetkilisi Burhan Sönmez, RSF temsilcisi Erol Önderoğlu, gazeteciler Tuğçe Tatari, Pınar Öğünç, Doğan Akın, Hilmi Hacaloğlu, Timur Soykan gibi çok sayıda meslektaşı ve arkadaşı da dayanışma için izledi (21 Şubat).
OHAL’de gazetecilik paneli: Eğitim Sen Çanakkale Şubesi Çanakkale Belediyesi Prof. Dr. Türkan Saylan Sosyal Tesisleri’nde Evrensel gazetesi muhabiri Özer Akdemir ve BirGün Gazetesi Yazıişleri Müdürü Berkant Gültekin’in katılımıyla “OHAL’de Düşünce ve Basın Özgürlüğü†paneli düzenledi. Panelin kolaylaştırıcısı gazeteci Sermet Atadinç oldu (19 Şubat).
Davalarda dayanışma: Ä°stanbul Ağır Ceza Mahkemeleri’nde görülen “Odatvâ€, “Özgür Gündem†ve “Taraf†davalarını Uluslararası PEN yönetim kurulu üyesi Burhan Sönmez, Article 19 yetkilisi Georgia Nash, TGS Genel BaÅŸkanı Gökhan DurmuÅŸ, TGC Genel Sekreteri Sibel GüneÅŸ, RSF Türkiye Temsilcisi Erol ÖnderoÄŸlu ve DÄ°SK Basın Ä°ÅŸ Genel BaÅŸkanı Faruk Eren de izledi (14 Åžubat).
Aksoy anıldı: Atatürkçü Düşünce Derneği’nin kurucularından olan, Cumhuriyet gazetesi yazarı Prof. Dr. Muammer Aksoy katledilişinin 27. Yılında mezarı başında anıldı (1 Şubat).
Mumcu anıldı: 1993’te aracına yerleştirilen bombanın patlaması sonucu yaşamını yitiren Cumhuriyet gazetesi yazarı Uğur Mumcu, birçok ilde düzenlenen eylem ve etkinliklerle anıldı (24 Ocak).
Hrant katledileli 10 yıl oldu: Agos Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Hrant Dink, katlediliÅŸinin 10. yılında Ä°stanbul’daki gazete önünde, Ankara ve Türkiye’nin birçok kentinde anıldı. EÅŸi Rakel Dink konuÅŸmasında “Cinayetin faili devlettir… Kutsal olan devlet deÄŸil, insandır. Kutsal olan yaÅŸamdırâ€Â dedi. RSF Almanya BaÅŸkanı Christian Mihr, Hrant Dink cinayetiyle ilgili “Başından beri Hrant Dink cinayetinin küçük bir fanatikler grubunun eylemi olmadığı yönünde iÅŸaretler vardı. Cinayetin arkasında olan tüm isimler yargılanmalı†dedi. TGC BaÅŸkan Turgay Olcayto, “Umarız bu davada cinayetten sorumlu olanlar cezalarını alır, gazeteci cinayetlerine uygulanan ‘cezasızlık’ kavramı da ortadan kalkar†dedi. Ankara’daki anma, TOMA’lı önlem alan polisin Valilik kararını gerekçe göstererek müdahale etmesiyle BirGün Gazetesi Ankara bürosu önünde yapılabildi. Ananlar arasında CHP Milletvekilleri Orhan Sarıbal, Ali Åžeker ve Onursal Adıgüzel ile TMMOB BaÅŸkanı Emin Koramaz, BirGün Gazetesi Ankara Temsilcisi YaÅŸar Aydın da vardı. Ä°zmir Gazeteciler Cemiyeti Åžube BaÅŸkanı Misket Dikmen de, “Aradan geçen 10 yıla karşın Hrant da, adalet de yok!†dedi (19 Ocak).
Dündar’a ödül: Gazeteci, yazar ve belgesel yapımcısı Can Dündar, 2017 Strazburg Basın Kulübü İfade ve Medya Özgürlüğü Ödülü’nü aldı. Avrupa Konseyi (AK) İnsan Hakları Komiseri Nils Muiznieks ve Strasbourg Basın Kulübü Başkanı Françoise Schöller’in de katıldığı törende konuşan Dündar, “Çok sayıda gazetecinin tutuklu kaldığı Silivri Cezaevi umarım bir gün demokrasi müzesi olur†dedi (17 Ocak).
Öldürülen gazeteciler anıldı: Emek Gençliği, Ocak ayı içerisinde katledilen gazeteciler Metin Göktepe, Hrant Dink ve Uğur Mumcu’u Kocaeli’nde andı (14 Ocak).
İfade Özgürlüğü Sempozyumu ile anıldılar: Türk Ceza Hukuku Derneği ve İstanbul Barosu, Ocak ayında öldürülen Hrant Dink, Uğur Mumcu ve Metin Göktepe anısına İstanbul Intercontinental Hotel’de bir İfade Özgürlüğü Sempozyumu düzenledi. Hukukçu Fikret İlkiz’in kolaylaştırıcısı olduğu ilk oturumda Evrensel gazetesi yayın yönetmeni Fatih Polat, Cumhuriyet gazetesi yazarı Özgür Mumcu ve muhabir Kemal Göktaş, Birgün Gazetesi Yazarı Nazım Alpman ile RSF Türkiye Temsilcisi Erol Önderoğlu konuşmacıydı (14 Ocak).
Vekillerden dayanışma: HDP Milletvekili Mizgin Irgat ve gazeteci kökenli CHP milletvekilleri, Barış YarkadaÅŸ, Utku Çakırözer, Eren Erdem, Mustafa Balbay, Yakup Akkaya TGS’nin 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü açıklamasını okudu. 143 gazetecinin cezaevinde bulunduÄŸuna dikkat çekilen açıklamada, gazete-televizyon kapatma, iÅŸten atma ve sansüre karşı basın özgürlüğü çaÄŸrısı yapıldı. CHP Genel BaÅŸkan Yardımcısı ve Ä°zmir Milletvekili Zeynep Altıok Akatlı 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü’nde, Türkiye’de haber alma özgürlüğüne yönelik ağır ihlallerin yaÅŸandığına dikkat çekti (10 Ocak).
Göktepe anıldı: Polisin Ä°stanbul Eyüp Kapalı Spor Salonu’nda döverek öldürdüğü Evrensel gazetesi muhabiri Metin Göktepe cinayetin 21 yılında anıldı. Ailesi, meslektaÅŸları ve sevenleri Ä°stanbul Esenler’deki Kemer Mezarlığı’ndaki mezarı başında Metin’i andı. Annesi Fadime Göktepe, “Benim için emekçiler kadınlar çocuklar birer Metin’dir. Fatih, Ahmet benim için bir Metin’dir. Onları Metin kadar seviyorum. Yani hepiniz birer Metin’siniz benim için. Emekçiler Metin’i yaÅŸatıyor. Bu hükümet ne yapıyor. Ä°nsanlar her gün ölüyor. Bu adamlar istifa etsin†dedi. ÇGD Akdeniz Åžubesi ve Evrensel gazetesi Antalya temsilciliÄŸi, Evrensel gazetesi muhabiri Metin Göktepe için Antalya Gazeteciler Evi’nde bir anma etkinliÄŸi düzenledi. Çukurova Gazeteciler Cemiyeti de, Göktepe’nin ölümünden duyulan üzüntünün hafızalardaki tazeliÄŸini koruduÄŸunu bildirdi (8 Ocak).
Cumhurbaşkanı, Başbakan ve Bakanlardan
Ocak-Åžubat-Mart döneminde CumhurbaÅŸkanı ErdoÄŸan, Daily Sabah gazetesinin Avrupa Parlamentosu’na sokulmadığı iddiası ve Bakanların Hollanda’ya alınmamasını Avrupa’nın çeliÅŸkisi olarak gündemde tuttu; “ErdoÄŸan’a ‘diktatör’ deme özgürlüğünüz var. Ama ErdoÄŸan’ın size faÅŸist veya nazi deme hakkı yok. Kusura bakmasınlar†dedi.
Venedik Komisyonu raporunu sert ÅŸekilde eleÅŸtiren ErdoÄŸan, Türkiye’de tutuklu gazeteciler için “hepsi hırsız, çocuk istismarcısı, terörist†diyerek sürdürdü; “PKK propagandası†soruÅŸturması geçiren Die Welt gazetesi muhabiri Deniz Yücel’i kamuoyu önünde “casusâ€, Referandumda “Hayır†diyecekleri de “15 Temmuz Darbe giriÅŸiminin destekçileri†olarak ilan etti. DışiÅŸleri Bakanı Mevlüt ÇavuÅŸoÄŸlu, “Türkiye’de haber yazdığı için tutuklu olan tek bir gazeteci yok†derken BaÅŸbakan Binali Yıldırım da, “PKK ‘hayır’ diyor, FETÖ ‘hayır’ diyor, HDP ‘hayır’ diyor, onun için ‘evet’ diyoruz. Bölücülüğe ‘evet’ diyenlere millet referandumda dersini verecek†dedi. Adalet Bakanı Bekir Bozdağ’ın tepkisiyse, gazeteci Can Dündar’ın Almanya’da ağırlanmasıydı.
ErdoÄŸan’dan “FaÅŸizmâ€: “ErdoÄŸan’a ‘diktatör’ deme özgürlüğünüz var. Ama ErdoÄŸan’ın size faÅŸist veya nazi deme hakkı yok. Kusura bakmasınlar. ErdoÄŸan’a bunlar diktatör demeye ettikleri sürece ben de bunlara aynen bu kavramlarla hitap etmeye devam edeceÄŸim (CumhurbaÅŸkanı ErdoÄŸan, CNN Türk ve Kanal D ortak yayınında gündeme dair soruları yanıtladı, 23 Mart).
ErdoÄŸan’dan hakaret: “Hapisteki gazetecilerin listesini verin diyoruz. Bakıyorum, hepsi hırsız, çocuk istismarcısı, terörist. Geçenlerde de 149 kiÅŸilik bir liste geldi. Bakıyorsunuz suçlarına, ülkemize Kuzey Irak’tan bomba düzeneÄŸi getirmek. Bir diÄŸerinin suçu polis aracına silahlı saldırıda bulunmak. Bir diÄŸeri patlayıcı maddeyle yakalanmış. Banka soyanından seçim bürosu yakanlara kadar ne varsa bunların içinde var. 144’ü terör, 4’ü adi suçlardan içeride. Bunların gazetecilikle ne ilgisi var ki liste yapıp ülkemize gönderiyorsunuz.
“Biz gücümüzü manÅŸetlerden deÄŸil, sandıktan aldığımız için bu çarpık zihniyete meydan okuduk. Kendi ülkesini yurt dışındaki birtakım güçlere ÅŸikayet ettiler. Medya mensubu görüntüsü altında terör örgütlerine militanlık, ajanlık yapanlara asla taviz vermeyeceÄŸiz. Ä°ÅŸte adam geliyor, tam bir ajan terörist. NeymiÅŸ basın mensubuymuÅŸ. Tam bir ay Almanya’nın Ä°stanbul rezidansında misafir ediliyor. Alman Åžansölyesi Merkel, geldi bunu istedi. “Yargı bağımsız” dedim. 4 bin 500 terörist dosyası verdim buna, “Yargı bakıyor” dedi. Ben de “Bizde de yargı bakıyor, karışamayız” dedim. Ve süreç böyle devam edecektir. Sen Türkiye Cumhuriyeti CumhurbaÅŸkanına kapılarını kapatıyorsun, bakanlarını sınır dışı ediyorsun. Sen benim soydaÅŸlarımın üzerine atlarını, itlerini sürenlerin yanındasın. Sen Hollanda’nın mı yanındasın, ben de halkımın yanındayım. Siz Türkiye Cumhuriyeti’nin cumhurbaÅŸkanına ‘Diktatör’ diyeceksiniz. Bir ÅŸey yapmayacağız. Benim ülkemde kendi cumhurbaÅŸkanlarına hakaret edenlere müdahale etmeyeceÄŸiz, yargıya gitme hakkımızı da kullanmayacak mıyız? Müsaade et de en azından bu hakkımızı kullanalım. EleÅŸtiri başımın gözümün üstüne ama hakaret, asla.†(CumhurbaÅŸkanı ErdoÄŸan, Anadolu Yayıncılar DerneÄŸi üyeleriyle bir araya geldi; 22 Mart).
ErdoÄŸan’dan “Karşılık†sözü: “Sabah’ı Avrupa Parlamentosuna sokmak istemiyorlar. Bunun karşılığını göreceksiniz†(CumhurbaÅŸkanı ErdoÄŸan, Ä°lim Yayma Vakfı’nın programında konuÅŸtu, 19 Mart).
ErdoÄŸan’dan “Ey Almanya!â€: “Almanya’da arkadaÅŸlarımızı konuÅŸturmuyorlar. Ey Almanya, sizin demokrasiyle yakından uzaktan alakanız yok. Sizin ÅŸu andaki uygulamalarınız geçmiÅŸteki Nazi uygulamalarından farklı deÄŸil.†(CumhurbaÅŸkanı ErdoÄŸan, Kadın ve Demokrasi DerneÄŸi’nin (KADEM) 8 Mart Kadınlar Günü dolayısıyla Abdi Ä°pekçi Spor Salonunda düzenlediÄŸi “Kadın ve Demokrasi BuluÅŸması” programına katıldı; 5 Mart).
ErdoÄŸan’dan “casus†açıklaması: “Die Welt’in buradaki bir temsilcisi içeri alınmış, bundan dolayı deÄŸil. Bu kiÅŸi bir ay PKK’nın bir temsilcisi olarak, bir Alman ajanı olarak Alman KonsolosluÄŸunda saklanmıştır. Bir ay ve ‘bunu bize teslim edin, yargılansın’ dediÄŸimizde de vermemiÅŸlerdir. Bunu bana Åžansölye Merkel söylediÄŸinde ben kendisine ÅŸunu söyledim. ‘Sizdeki teröristler tarafımızdan isteniyor, bize ne diyorsunuz ‘yargı bağımsızdır, tarafsızdır’ diyorsunuz. Biz ÅŸu anda bağımsız ve tarafsız yargımıza güveniyoruz, verin yargılansın.’ Önce vermediler, sonra nasıl olduysa verdiler ve yargı görevini yaptı, tutukladı” (CumhurbaÅŸkanı ErdoÄŸan, Cemal ReÅŸit Rey Konser Salonu’nda düzenlenen YeÅŸilay Zümrüdüanka Ödül Töreni’nde 15 Mart’ta açıklanacak, Anayasa deÄŸiÅŸikliÄŸini, medyaya yönelik ihlalleri eleÅŸtirmesi beklenen Venedik Raporu’nu hedef aldı; 3 Mart).
ErdoÄŸan’dan “Venedik Raporu da neymiÅŸ? “Şimdi de Venedik Komisyonu Raporu’ndan bahsediyorlar. Bu Venedik Komisyonu Raporu dediÄŸiniz ne biliyor musunuz? Sadece Avrupa Konseyi’nin bir teknik heyeti bu, grubu, oradan verdiÄŸi bilgiyi alıyor o kadar. Yani bunların bir kıymeti harbiyesi yok. Ä°stediÄŸin kadar rapor yaz, senin raporlarını biz tanımıyoruz, bunu bil..†(CumhurbaÅŸkanı ErdoÄŸan, YeÅŸilay’ın Ödül töreninde konuÅŸtu, 3 Mart).
Yıldırım haberde “ayar†gördü: “Bugünlerde birilerine bir ÅŸeyler oluyor. Eskiden, manÅŸetlerle hükümetlere ayar verirlerdi. AK Parti geldi, artık manÅŸetlerle hükümet kurmak, yıkmak tarih oldu. ‘Karargah Rahatsız’ bu manÅŸeti hatırlıyorsunuz deÄŸil mi? 28 Åžubat öncesi büyük denen gazeteler bu manÅŸetleri atarak halkın seçtiÄŸi iktidarı alaÅŸağı etmek için her türlü tezgahı kurdular. ManÅŸet atarak hükümete ayar vermeye çalışıyorlar†(BaÅŸbakan Binali Yıldırım, Hürriyet’in “Karargah Rahatsız†haberine tepki gösterdi). (27 Åžubat).
ErdoÄŸan’dan Referandum kampanyası: “16 Nisan aynı zamanda 15 Temmuz’un bir cevabı olacaktır. 15 Temmuz’a önemli bir çıkış olacaktır. Ve ‘hayır’ diyenlerin konumu aslında 15 Temmuz’un bir yerde de yanında yer almaktır. Bunu kimse saÄŸa sola çekmesin†(CumhurbaÅŸkanı ErdoÄŸan, Bahreyn ziyaretin öncesi Atatürk Havalimanı’nda açıklamada bulundu, 11 Åžubat).
ÇavuÅŸoÄŸlu’dan inkâr: “Türkiye’de haber yazdığı için tutuklu olan tek bir gazeteci yok. EÄŸer varsa kim olduÄŸunu bilmek isterim… Gazeteci olarak kendilerini gösteren kiÅŸiler, terörizmi ya da terör örgütlerini destekledi. Çok sayıda insan tutuklandı çünkü bunların hepsi aktif bir ÅŸekilde darbe giriÅŸimini destekledi ve üçüncü kiÅŸiler medyayı kullanarak propaganda yaptı. EleÅŸtiri yapan gazeteciler ile darbeye karışanları birbirinden ayırmak gerekir†(DışiÅŸleri Bakanı Mevlüt ÇavuÅŸoÄŸlu, Madrid ziyareti sırasında El Pais, El Mundo, ABC ve La Razon gazetelerine röportaj verirken, RSF verilerinin objektif olmadığını savundu, 11 Åžubat).
Yıldırım’dan “Hayır†diyenlere: PKK ‘hayır’ diyor, FETÖ ‘hayır’ diyor, HDP ‘hayır’ diyor, onun için ‘evet’ diyoruz. Bölücülüğe ‘evet’ diyenlere millet referandumda dersini verecek†dedi (Başbakan Yıldırım, Fikirtepe Kentsel Dönüşüm Projesi kapsamında temel atma töreninde konuştu, 5 Şubat).
Bozdağ’dan Almanya’ya “Dündar†tepkisi: “Bunun hukukla, yargı bağımsızlığıyla, baÅŸka bir ÅŸeyle izahı mümkün gözükmemektedir. Yani ÅŸimdi Can Dündar’ı orada ağırladılar, CumhurbaÅŸkanlığı Sarayında, Adalet Bakanı davet edip konuÅŸturdu. Ben buradan sizin aracılığıyla sormak isterim, Can Dündar insanlığın lehine, hayrına, yararına, ortak iyiliÄŸine hangi ortak iyi iÅŸi yaptı da Sayın CumhurbaÅŸkanı Almanya’da ağırladı ve orada Adalet Bakanı himaye ediyor veya Türkiye’nin yararına, hayrına hangi iyi iÅŸi yaptı. Aksine Türk mahkemelerince yargılandı, cezaya çarptırıldı. Buna raÄŸmen orada himaye görüyor. Bu gerçeklikler karşısında biz somut verilere bakacağız. Bundan sonra Almanya, baÅŸka ülkeler Türkiye’ye karşı suçluların iadesi konusunda aramızdaki uluslararası sözleÅŸmelere uygun hareket ettikleri sürece biz de aynı muameleyi yapacağız ama Türkiye’ye karşı suçluların iadesi konusunda gereken hassasiyet gösterilmediÄŸi taktirde Türkiye de aynı ile mukabele etmeye devam edecektir. Mütekabiliyet ilkesi suçluların iadesinde de aynen uygulanacaktır†(Adalet Bakanı Bekir, Yozgat ValiliÄŸi’ni ziyaretinde gazetecilerin sorularını cevaplarken Almanya’nın Can Dündar’ı desteklemesini eleÅŸtirdi; 3 Åžubat).
ErdoÄŸan’dan “Bitmediâ€: “15 Temmuz darbe giriÅŸiminin ardından FETÖ’ye yönelik operasyonlarda 43 bin kiÅŸinin tutuklandı, 95 bin kiÅŸin kamudan ihraç edildi. Bazıları bu insanlar maÄŸdur edilmiyor mu diyor? Ne maÄŸduru ya? Bir devlete ihanet olacak ve bu ihanet edenler devletin içinde olacak, siz yeniden bir inÅŸa, ihya hareketi yapacaksınız, hala bu mikroplar, virüsler, hainler orada duracak. Böyle bir ÅŸey olamaz. Daha bu temizlik yapılmış, bitmiÅŸ deÄŸil. Daha çok iÅŸimiz var†(CumhurbaÅŸkanı ErdoÄŸan, BeÅŸtepe’de muhtarlara seslendi; 19 Ocak).
ErdoÄŸan Trump’a destek: “Gezi olaylarında ve bölücü örgütün baÅŸlattığı çukur eylemlerinde milletimizin birliÄŸine beraberliÄŸine kardeÅŸliÄŸine saldırıldı. Ä°ÅŸte o zamanlar Türkiye’de bu oyunu oynayanlar bakın dün Amerika’da Sayın Trump’ın basın toplantısında, orada yine bir yanlışlık yapıldı ve Sayın Trump da yine aynı o grubun muhabiri ve yahut da köşe yazarı neyse, onu orada benzetti†(CumhurbaÅŸkanı ErdoÄŸan, muhtarlara seslendi; 12 Ocak).Â
Ä°ÅŸten “Çıkarmalar/Ayrılmalarâ€
Ocak-Şubat-Mart 2017 döneminde altı gazeteci ve medya çalışanı işten çıkarıldı, işten çıkmak zorunda bırakıldı. Bir gazeteci de programı iptal edildiği için görevini bırakmak durumunda kaldı.
Geçen yılın aynı döneminde 174 gazeteci, köşe yazarı veya medya çalışanı işten çıkarılmış veya işten çıkmak zorunda bırakılmıştı. Dokuz gazetecinin sunduğu programlar sonlandırılmıştı. İki uluslararası medya temsilcisine de çalışma izni verilmemişti.
Geçen yılın tamamında 2 bin 708 gazeteci ve medya çalışanı işten çıkarılmış veya işten ayrılmaya itilmişti. Ancak TGC, KHK ile 179 medya ve yayın işletmesinin kapatılmasıyla işsiz kalanların sayısının 10 bini bulduğunu açıklamıştı.
Demirel’in işine son: Rusya merkezli haber ajansı Sputnik’in Türkçe bölümü, bünyesinde çalışan gazeteci Ferid Demirel’i daha önce tutuklu kalmasını gerekçe göstererek işten çıkardı. (24 Mart).
KaraaÄŸaç’ın iÅŸine son: Habertürk TV’de spor spikeri olarak görev yapan Fatma KaraaÄŸaç, Bylock kullandığı gerekçesiyle iÅŸine son verildi. KaraaÄŸaç, Twitter hesabından ‘Cevap veremeyeceÄŸim hiçbir soru yok†diye yazdı (10 Mart).
Ataklı’nın programı kaldırıldı: 1 AN TV, gazetecilere sürekli tehditler savuran eski Star gazetesi yazarı Cem Küçük’ün, “5 dakikalık işin var†sözleriyle birlikte program yaptığı Can Ataklı’yı tehdit etmesinden sonra programı yayından kaldırdı. Habertürk TV de Ataklı’yı yorumcu olarak programlara almayacak (5 Mart).
Gırgır kapatıldı: Haftalık mizah dergisi Gırgır, son sayısında yer alan “Musa Kızıldenizi ayırır ve Yahudiler kurtulur†başlıklı karikatüre kamuoyunda tepkiler üzerine yayıncı şirket tarafından kapatıldı. Dergi, 16 Mayıs 2015’ten bu yana Sözcü gazetesiyle ücretsiz olarak dağıtılıyordu (18 Şubat).
Albayrak ayrıldı: Kanal D’de referandumda “hayır†diyeceğini açıkladığı için işine son verilen sunucu İrfan Değirmenci ile 10 yıldır birlikte çalışan Ertuğrul Albayrak da, kanaldan istifa etti. Albayrak, “Devam etmem istendi. Ama ben de ‘hayır’ diyorum. Kanalda devam etmem etik olmaz. Sonuçta kolektif olarak karar aldık†dedi (12 Şubat).
Çelenk’in iÅŸine son: DoÄŸan Yayın Grubu, CNN Türk’teki programda baÅŸkanlık sistemini içeren anayasa deÄŸiÅŸikliÄŸini eleÅŸtiren Posta gazetesi yazarı Hakan Çelenk’in de iÅŸine son verdi (12 Åžubat).
DeÄŸirmenci’nin iÅŸine son: DoÄŸan Yayın Grubu’na baÄŸlı Kanal D televizyonu, 10 Åžubat tarihli Twitter mesajında referandumda “hayır†oyu vereceÄŸini açıklayan sunucu Ä°rfan DeÄŸirmenci’nin “tarafsızlık†ilkesine aykırı davrandığı gerekçesiyle iÅŸine son verdi. Kanal, ÅŸirketin itibarını zedelediÄŸi gerekçesiyle DeÄŸirmenci’ye 30 bin TL’lik tazminat davası da açtı (11 Åžubat).
Tanış görevden alındı: “DEAÅž’ın Türk malı potasyum nitratları†haberi sonrası sosyal medyada hedef haline getirilen Hürriyet gazetesinin Washington temsilcisi Tolga Tanış görevden alındı (11 Ocak).