Bakanlığın verdiÄŸi yanıta göre kilise ile ilgili hasar, raporlanarak Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu’na gönderildi.
Bakanlık 2020 bütçesinde söz konusu kilise için ayrılmış bir ödenek bulunmadığını açıkladı. Bakanlığın açıklaması şöyle:
“Ä°ran’ın Khoy ÅŸehrinde 24 Åžubat 2020 tarihinde 5,90 büyüklüğünde meydana gelen depremden etkilenen Van ili, BaÅŸkale ilçesi, Yanal Mahallesinde bulunan Yanal Kilisesi (Soradir S. Eçmiadzin); Maliye Mülkiyetinde ve 103 ada, 8 parselde olup Bakanlığımıza baÄŸlı Diyarbakır Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 20/01/1989 gün ve 159 sayılı kültür varlığı olarak tescillenmiÅŸtir.
Van Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 26.11.2018 tarih ve 2156 sayılı kararıyla ile de I.Grup yapı olarak belirlenmiÅŸ ve kiliseye iliÅŸkin Rölöve, restitüsyon ve Restorasyon projesi onaylanmamıştır.
Bakanlığımıza baÄŸlı Van Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğü uzmanlarınca 09/03/2020 tarihinde yerinde inceleme yapılmış olup, tescilli kilisedeki depremden sonra oluÅŸan hasarlar tespit edilirken konunun Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu’nun 10.04.2012 tarih ve 35 sayılı “Depremde Hasar Gören Tescilli Taşınmaz Kültür Varlıkları Ä°le Sit Alanları ve EtkileÅŸim- GeçiÅŸ Sahalarındaki Yapılarda Yapılacak Uygulamalara Ä°liÅŸkin” ilke kararı gereÄŸi deÄŸerlendirmesi için söz konusu Kurula sunulmak üzere raporlandırılmıştır.
Bakanlığımızın Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünce din, dil ve ırk ayrımı gözetilmeksizin ülkemizde yer alan tescilli taşınmaz kültür varlığı yapıların restorasyonları fiziksel ve yapısal durumları, kullanım ihtiyaçlarına vb. göre önceliklendirilerek her yıl aktarılan ödenekler çerçevesinde değerlendirilmeye çalışmaktadır.
Van ili, Başkale İlçesi, Yanal Mahallesinde 103 ada, 8 parselde bulunan mülkiyeti Maliye Hazinesine ait tescilli Soradir S. Eçmiadzin Kilisesi ile ilgili bu aşamada 2020 yılı yatırım programı kapsamında Bakanlığımızca ayrılan bir ödenek bulunmamaktadır.
Van Ä°li önemli tarihi ve kültürel miraslarımızın yer aldığı bir kent olup Bakanlığımız 2020 yılı yatırım programında ” Van ErciÅŸ Selçuklu Mazarlıkları Onarımı ve Çevre Düzenlemesi” iÅŸi yer almaktadır. Anılan çalışmanın ödenek nispetinde deÄŸerlendirilmesi planlanmaktadır.
Van Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğü uzmanlarınca 09/03/2020 tarihinde deprem bölgesinde kapsamlı bir çalışma yapılmış olup, bölgede iki yapının hasar gördüğü tespit edilmiÅŸtir. Bahse konu Yanal Kilisesi (Surp S. Eçmiadzin)nin yanı sıra 15/05/2008 gün ve 221 sayılı Van Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu kararıyla kültür varlığı olarak tescilen Albayrak Mahallesi Albayrak (Saint Bartholomeus) Kilisesi’ndeki hasarlar tespit edilerek kurula sunulmak üzere raporlandırılmıştır.”
HDP Milletvekili Garo Paylan, Van Başkale’deki Ermeni Kilisesinin, İran’ın Khoy kenyinde meydana gelen depremden zarar görmesi nedeniyle Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un yanıtlanması istemiyle soru önergesi hazırlamıştı.
Paylan önergede şunları söylemişti:
Van BaÅŸkale’nin Yanal köyünde bulunan 7. yy’a ait olan tarihi ve mimari açıdan önem arz eden kültür mirasları arasında sayılan ve bakımsızlıktan dolayı zaten yıkılma tehlikesi karşı karşıya kalan Soradir Surp Eçmiadzin Ermeni Kilisesi’nin Ä°ranâ€Ä±n Khoy kentinde 24 Åžubat 2020 tarihinde meydana gelen deprem sırasında daha fazla zarar gördüğü ve saÄŸ duvar nüşinin yıkıldığı teyid edilmiÅŸtir.
– BaÅŸkale’deki Soradir Surp Eçmiadzin Ermeni Kilisesi’nin deprem sırasında uÄŸradığı zarar tespit edilmiÅŸ midir?
– Tarihi ve mimari açıdan benzersiz olarak nitelenen kilisede oluÅŸan hasarın onarımı için ödenek tahsis edilecek ve vakit kaybetmeden, onarım çalışmasına baÅŸlanacak mıdır?
– Van’da bulunan ve depremden etkilenen diÄŸer kültür varlıkları için kapsamlı bir hasar tespit çalışması yapılmış mıdır?
– Van ilindeki kültürel varlıkların envanteri çıkarılmış mıdır?
– Bakanlığınızın, Van’da bulunan kültür varlıklarının korunması onarılması ve kültür mirası olarak gelecek nesillere aktarılması adına eylem planı nedir?
Kaynak: Agos