BASINA VE KAMUOYUNA
Bizler, ülkemizin farklılıklarıyla yan yana, eÅŸit, özgür, kardeşçe ve barış içinde yaÅŸamak isteyen, bugüne kadar verili anayasalar ve resmi ideoloji tarafından yok sayılan, asimilasyon, aÅŸağılama (tahkir), inkâr ve imhaya uÄŸrayan halklarından insanlar olarak onurumuzu, dilimizi, kimliÄŸimizi, kültürümüzü, inançlarımızı özgürce geliÅŸtirebileceÄŸimiz koÅŸulları yaratmak, halklar arası kardeÅŸlik ve dostluÄŸu bugünden topraklarımıza egemen kılmak, gelecek nesillere tarihi ve kültürüyle barışık bir ülke bırakmak sorumluluÄŸuyla, “topraklarımızdaki tüm kültür, kimlik, dil, din ve inançların varlığını kabul eden, halkların demokratik ve kültürel haklarını anayasal güvence altına alan, insan odaklı, özgürlükçü, eÅŸitlikçi, demokratik bir anayasaâ€dan yana taleplerimizi TBMM baÅŸkanı sayın Cemil Çiçek’in çaÄŸrısını da dikkate alarak 31.12.2011 tarihinde anayasa uzlaÅŸma komisyonuna ilettik.
İlgili metin ve taleplerimiz aşağıda yer almaktadır.
T.B.M.M. ANAYASA UZLAÅžMA KOMÄ°SYONU BAÅžKANLIÄžINA,
Bizler, ülkemizin farklılıklarıyla yan yana, eşit, özgür, kardeşçe ve barış içinde yaşamak isteyen, bugüne kadar verili anayasalar ve resmi ideoloji tarafından yok sayılan, asimilasyon, aşağılama (tahkir), inkâr ve imhaya uğrayan halklarından insanlarız.
Onurumuzu, dilimizi, kimliÄŸimizi, kültürümüzü, inançlarımızı özgürce geliÅŸtirebileceÄŸimiz koÅŸulları yaratmak, halklar arası kardeÅŸlik ve dostluÄŸu bugünden topraklarımıza egemen kılmak, gelecek nesillere tarihi ve kültürüyle barışık bir ülke bırakmak sorumluluÄŸuyla, “topraklarımızdaki tüm kültür, kimlik, dil, din ve inançların varlığını kabul eden, halkların demokratik ve kültürel haklarını anayasal güvence altına alan, insan odaklı, özgürlükçü, eÅŸitlikçi, demokratik bir anayasaâ€dan yana olduÄŸumuzu ve taleplerimizin takipçisi olacağımızı beyan ederiz.
Her ne kadar ‘Yeni Anayasa’nın bir toplumsal mutabakat arayışının ürünü olarak gündeme geldiği söylense de, toplumun tüm kesimlerinin anayasa yapım sürecine katılımlarının önünün açık olmadığı kanısındayız. Anayasa Profesörü Büşra Ersanlı, halkların dostluğu için yıllardır mücadele veren Ragıp Zarakolu gibi bu sürece katkıda bulunabilecek toplumun pek çok ileri unsuru (aydın, akademisyen, siyasetçi, gazeteci) cezaevlerinde tutuklu bulunmaktadır.
‘Özgürlükçü’ bir anayasanın yapım sürecine gölge düşüren bu tutuklamalar, toplumun geniş kesiminde ‘Yeni Anayasa’nın belli bir kesim tarafından, belli bir yönde yapılmak istendiği izlenimini ve kaygısını oluşturmaktadır.
Yine Hrant Dink Davası ile Cinayetin üzerinden 5 yıl geçmesine rağmen,toplumun geniş kesimlerinde oluşmuş adalet beklentisinin karşılanmaması, davanın; bu siyasi cinayeti azmettiren, cinayetin planlanması ve vuku bulma aşamalarında bizzat rol olan ya da sorumluluğu olan devlete bağlı kurum ve kişileri kapsayacak şekilde genişletilmemesi, ve yine bu kurum ve kişilerin soruşturmadan dahi muaf tutulması ve cezalandırılmaması nedeniyle, bu cinayetin üstü kapatılmış ve Adelet sağlanamamıştır.Bu da yeni Anayasa sürecini gölgeleyen önemli bir unsurdur.
Bu negatif koşulların yanı sıra, %10 seçim barajı, anti demokratik siyasal partiler yasası, düşünce ve ifade özgürlüğü önündeki kimi engellerin varlığı sürerken hazırlanacak bir anayasanın, tüm toplumsal kesimlerin ihtiyaçlarını karşılaması mümkün görünmemektedir. Bu sorun ve koşulların bilinciyle, yeni anayasanın yasakçı ve ayrımcı bir anlayış yerine, tüm toplumsal kesimleri meşru gören ve bu kesimlerin hak arama mücadelesine meşru bir zemin sağlayacak özgürlükçü, eşitlikçi, katılımcı bir ruh ve dile sahip olması ülkemiz için bir kazanım olacaktır.
‘Özgürlükçü bir Anayasa’nın yapılmasının temel koşulu, fikirlerin ve önerilerin özgürce beyan edilebileceği siyasal ve toplumsal ortamın oluşturulmasıdır. Bu anlamda, ‘Yeni Anayasanın’ yapım sürecinde öncelikli talebimiz tutuklu aydın, akademisyen, siyasetçi ve gazetecilerin serbest bırakılmasıdır.
Belirtmeliyiz ki, ‘Yeni Anayasa’nın hazırlık sürecinde siyasi partiler, kuruluşlar, sendikalar, aydınlar, kitle örgütleri ve kişilerin taslak önerileri, Anayasa Uzlaşma Komisyonunun görüşme tutanakları, komisyon alt kurullarının gelen önerilere itiraz gerekçeleri de dâhil olmak üzere tüm aşamalar kamuoyuyla paylaşılmalı, Anayasa yapım sürecinde şeffaflık esas alınmalıdır.
1982 Anayasası, toplumun tüm hak ve özgürlüklerini sınırlandırmanın, toplum üzerinde baskı ve şiddeti örgütlemenin aracı olmuştur. 1982 Anayasasının Halkoyuna sunulduğu ve % 91 oyla kabul edildiği söylense de, Darbe anayasası, ‘Hayır’ demenin yasak olduğu bir siyasal ortamda ve anti-demokratik bir şekilde yürürlüğe girmiştir.
Bugün, 1982 Anayasası toplumun tüm kesimleri tarafından mahkûm edilmektedir. 1982 Anayasasının ve anayasayı yapanların halk nezdinde ve toplum vicdanında mahkûm edilmeleri için on yılların geçmesi yetmiştir. Her anayasa yapım süreci bir tarihsel rol ve konum alıştır. Sizler de, bugün, böylesi bir tarihsel süreçten geçmektesiniz. Nasıl ki, 1982 Anayasası için yapılan referandumda ‘hayır’ demenin suç olması 1982 Anayasasına gölge düşürmüş ise, bugün toplumsal kesimlerin özgürce görüş ve önerilerini sunamayacağı bir anayasa, yine halk nezdinde ve toplum vicdanında mahkûm edilecektir.
Biz aşağıda imzası bulunan kişi ve kurumlar, T.B.M.M. Başkanı Sayın Cemil Çiçek’in yaptığı çağrı doğrultusunda toplantılar düzenleyerek, her birimizin detayda farklı talepleri olsa da, aşağıdaki talepler ve öneriler üzerinde ortaklaşmış bulunmaktayız.
Aşağıda özetlediğimiz taleplerimizi Komisyonunuzun tarafımıza vereceği bir randevu ile karşılıklı görüşebilmeyi de ayrıca talep etmekteyiz.
Taleplerimiz ve Önerilerimiz;
– VatandaÅŸlık tanımı, soydaÅŸlık temelinden arındırılmalı, hiçbir etnik kimliÄŸe dayandırılmamalı, ülkemizdeki tüm kültür, kimlik, dil, din ve inançların varlığını kabul eden, halkların demokratik, siyasal ve kültürel haklarını güvence altına alan, insan odaklı, özgürlükçü, eÅŸitlikçi, demokratik bir anayasa inÅŸa edilmelidir.
Bu çerçevede;
– Ãœlkemizin taraf olduÄŸu evrensel hukukun da bir gereÄŸi olarak, ülkemizdeki tüm dil, kültür ve inançlar, tarihi ve kültürel mirasımızın bir parçası olarak deÄŸerlendirilmeli, bu kültür, dil ve inançların kendilerini var etme ve yarınlara taşıma hakları anayasa ve yasalarla güvence altına alınmalı, bu konuda kamusal sorumluluklar tanımlanmalı ve bu doÄŸrultuda yapılacak çalışmalara genel bütçeden pay ayrılmalıdır. Tekçi, tektipleÅŸtirici, merkeziyetçi, devlet odaklı politikalar terk edilmeli, mahalleler, köyler, ilçelerden baÅŸlayarak oluÅŸturulacak sivil örgütlenmeler ile halkın yönetime etkin katılımının önü açılmalı, sivil örgütlenmeler toplumsal-kamusal yaÅŸam üzerinde söz sahibi kılınmalıdır.
– Anadil hakkı temel bir hak olarak kabul edilmeli, ana diller anayasal güvence altına alınmalı, ana dilde eÄŸitim-öğretim, ana dilin kamusal alanda kullanımı, ana adilde radyo-televizyon yayını yapma ve ana dilde isim-soy isim ve köy/yer isimleri konusundaki sınırlama ve yasaklar ortadan kaldırılmalı, özellikle yok olma tehdidi altındaki diller koruma altına alınmalı ve bu dillere pozitif ayrımcılık uygulanmalıdır.
– Kültür, dil, inançlar üzerindeki tüm yasaklar, toplumsal yaÅŸam, çalışma hayatı ve kamusal alanda halklara yönelik uygulanan her tür ayrımcılık ve ırkçı söylem ortadan kaldırılmalı, yasalardaki ‘kin ve nefret suçları’ tüm kültürel, etnik ve dinsel aidiyetleri kapsayacak ÅŸekilde geniÅŸletilmeli, ‘kin ve nefret suçlarının’ önlenmesi için anayasaya hüküm konulmalıdır. Kültüründen, dilinden, inancından dolayı toplumsal yaÅŸam, çalışma hayatı ve kamusal alanda dezavantajlı konuma getirilmiÅŸ halklara pozitif ayrımcılık uygulanmalıdır.
– Tarih ile yüzleÅŸmenin, hesaplaÅŸmanın temel koÅŸulu olarak, halklara karşı iÅŸlenmiÅŸ suçlar failleri ile birlikte açığa çıkartılmalı, topraklarımızda yaÅŸanan katliam ve sürgünlerle halkların elinden alınmış olan hakların iadesi (vakıf malları, hukuki haklar vb.) yasalarla güvence altına alınmalı, göç ettirilen halklara koÅŸulsuz geri dönüş ve yaÅŸam hakkı saÄŸlanmalı, onur ve itibarları geri verilmelidir.
– Anayasada vatandaÅŸların dini tarif edilmemeli, Aleviler, Hıristiyanlar, Museviler, Yezidiler, Zerdüştler, Åžamanlar, Ateistler, Deistler ve Ä°slam’ın farklı yorumları gibi ezilen ve dışlanan tüm inanç ve kültürel gruplar üzerindeki baskılar kaldırılmalı, tüm kimlik ve dinsel inanışların kendilerini özgürce ifade etmesi anayasal güvence altına alınmalıdır. Devletin dini biçimlendirme aracı olarak iÅŸlev gören Diyanet Ä°ÅŸleri BaÅŸkanlığı ve zorunlu din dersi kaldırılmalı, devlet lügat, yayın ve ders kitaplarında faklı inanç ve kültürleri dışlayıcı, ötekileÅŸtirici tanımları ve dili terk etmeli, inanç sembolleri üzerindeki her türlü baskıya son verilmeli, inanç ve ibadet inananların vicdanına bırakılmalı, Cemevleri ve ayrımcılığa maruz kalan tüm inançların ibadet yerleri yasal statüye kavuÅŸturulmalı, devlet tarafından el konulmuÅŸ ibadet yerleri gerçek sahiplerine iade edilmelidir.
– Piyasa temelli hidroelektrik-termik-nükleer santral, baraj, maden, inÅŸaat vb. projelerle halkın doÄŸal yaÅŸam alanları tahrip edilemez. DoÄŸal yaÅŸam alanları, halkların kültürel ve tarihi mirası anayasa tarafından koruma ve güvence altına alınmalıdır.
AKA-DER (ANADOLU KÜLTÜR ARAŞTIRMA DERNEĞİ)
ALİYE GÜMÜŞ
APOYEVMATÄ°NÄ° GAZETESI (MÄ°HAIL VASÄ°LIADÄ°S)
AYÅžEN GÃœNSU TEKER (SENARYO YAZARI)
AZAD BARIÅž (YEZDÄ° SOSYOLOG-AKADEMÄ°SYEN)
ATTİLA TUYGAN BELGE YAYINLARI-EDİTÖRÜ
BÃœLENT BÄ°LMEZ (AKADEMÄ°SYEN)
CANŞENLİĞİ OYUNCULARI
CAN UÇAK (ÇERKES AKTİVİST)
CHİVİ YAZILARI YAYINEVİ (ÖZCAN SAPAN)
CÜNEYT SÖZ
DEMOKRAT GÃœRCÃœLER PLATFORMU
(GURUP HELESA) ENDER ABADOÄžLU
GÜRCÜ KÜLTÜR MERKEZİ (GKM)
ESU ( AVRUPA SÜRYANİLER BİRLİĞİ)
EVRÄ°M KEPENEK (DIÅžARDA KALAN GAZETECÄ°)
FIKRET BEKLER
GÃœLTEN MADENLÄ°
GOLA KÜLTÜR, SANAT VE EKOLOJİ DERNEĞİ
HADİG (HEMŞİN KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRMA VE YAŞATMA DERNEĞİ)
HALKLARIN DOSTLUĞU GİRİŞİMİ (HDG)
HIKMET AKÇİÇEK (AKTİVİST)
Ä°LKAY AKKAYA (MÃœZÄ°SYEN)
JINEPS GAZETESİ (ÇERKES)
KIYMET YILDIZ LOKUM
LAZEBURA E.V.( LAZ DİLİ VE KÜLTÜRÜNÜ KORUMA VE YAŞATMA BİRLİĞİ)
LAZ MEKTEBÄ° (LAZURÄ° MEKTEBÄ°)
MEZO-DER (MEZOPATAMYA KÜLTÜR VE DAYANIŞMA DERNEĞİ)
MUSTAFA UZUNKAYA-HADİG (HEMŞİN KÜLTÜRÜNÜ ARAŞTIRMA VE YAŞATMA DERNEĞI YÖNETİM KURULU ÜYESI)
NOR ZARTONK
ÖZCAN ALPER (YÖNETMEN)
PAKRAT ESTUKYAN(-AGOS GEZETESİ- ERMENİ DİLİ EDİTÖRÜ)
PENCERE YAYINLARI
PÊRÎ YAYINLARI (AHMET ÖNAL)
POMAK ENSTİTÜSÜ
POMAK NEWS AGENCY (www.pomaknews.com)
RODİ YÜZBAŞI –BELGESEL SINEMACI-(EZDİ)
SAİT ÇETINOĞLU (ARAŞTIRMACI-YAZAR)
SEZAÄ° SARIOÄžLU (ÅžAÄ°R-YAZAR)
SKD (SOYKIRIM KARSITLARI DERNEGÄ°) ADINA:ALÄ° ERTEM
TANER ZiYA KOÇAK (YAYINCI-İSTANBUL)
TÃœRKIYELÄ° GÃœRCÃœLER PLATFORMU
SURYANÄ°LER.COM (www.suryaniler.com)
YILMAZ AVCI (LAZ AKTiViST)
YILMAZ OKUMUÅž (YAZAR-SENARÄ°ST)
ZEYCAN ALKIÅž (RESSAM-Ä°STANBUL)