Ô»ÕžÕ¶Õ¹ Õ§ Õ”Õ¡Õ´Öƒ Ô±Ö€Õ´Õ¥Õ¶Õ¨

nor zartonk

Հայոց ցեղասպանության 100 ամյակի հիշատակի արարողություններից՝ 2015-ի ապրիլի 24-ից մի քանի օր անց ստացանք Թուզլայի հայ մանուկների որբանոցի փլուզման լուրը: Բոլորս մեկ բռունցք էինք դարձել՝ պայքարելու ժխտողականության և կոտորածներով շարունակվող ցեղասպանության դեմ:

Ô»ÕžÕ¶Õ¹ Õ§ Õ”Õ¡Õ´Öƒ Ô±Ö€Õ´Õ¥Õ¶Õ¨.

Իրենք լեզուն և մշակույթը սովորելու նպատակով Անատոլիայից Ստամբուլ բերված աղքատ և որբ հայ երեխաների՝ հատկապես ամռան ամսներին կրթությունը շարունակելու նպատակով Թուզլայում կառուցված մի որբանոց է:

Õ”Õ¡Õ´Öƒ Ô±Ö€Õ´Õ¥Õ¶Õ¶ Õ«Õ¶Õ¹ÕºÕ¥ÕžÕ½ Õ§ Õ½Õ¿Õ¥Õ²Õ®Õ¾Õ¥Õ¬:

Գեդիկփաշա հայ բողոքական եկեղեցու և կրթարանի հիմնադրամը, ստանալով բոլոր թույլտվությունները և վճարելով նախատեսված գինը, 15.11.1962-ին գնել է ճամբարի Թուզլայում գտնվող հողատարածքը: Ճամբարի շինությունը երեք ամիս շարունակ 8-12 տարեկան երեխաների ջանքերի շնորհիվ է կառուցվել: Իրենք են շինության հիմքը փորել, ջրահորեր փորել, ափից ավազ բերել, լվացել, անապատի նմանվող հողատարածքում սածիլներ տնկել և այդ տնենիներն իրենց անուններո կոչել: Իչպես Հրանտն էր ասում՝ որբ և աղքատ երեխաները նախ իրենք իրենց համար մի տուն ստեղծեցին, հետո ամբողջ մի քաաքակրթություն:

ÕƒÕ¡Õ´Õ¢Õ¡Ö€Õ« Õ£Õ¸Ö€Õ®Õ¸Ö‚Õ¶Õ¥Õ¸Ö‚Õ©ÕµÕ¸Ö‚Õ¶Õ¨:

Ճամբար եկած երեխաները հնարավորություն էին ունենում չմոռանալու այն, իչ սովորոլ էին ձմռանը և գտնվելու բնության մեջ: Դեռևս չուրբանիզացված Թուզլայում երեխաներն ապրում էին կենդանիներով շրջապատված, հողի և ծովի հետ միաձուլված՝ այսպսով մեծ փորձառություն ձեռք բերելով կյանքի ամեն բնագավառի համար: Միևնույն ժամանակ երաժշտական, ազգային պարային և սպորտային ունակություններ եին զարգացնում:
Փորամասնությունների հիմնադրամները օտարերկրացիների՞ն են պատկանում:

Մինչ այժմ մի շարք աղբյուրներում որպես օտարերկրացու սեփականություն ներկայացվող փոքրամասությունների հինադրամներն իրականում հրեա և քրիստոնյա ազգաբնակչության՝ Օսմանյան Կայսրությունում կրոնական, սոցյալ-մշակութային պահանջները բավարարելու համար ստեղծված կառույցներ են:

Õ“Õ¸Ö„Ö€Õ¡Õ´Õ¡Õ½Õ¶Õ¸Ö‚Õ©ÕµÕ¸Ö‚Õ¶Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ°Õ«Õ´Õ¶Õ¡Õ¤Ö€Õ¡Õ´Õ¶Õ¥Ö€Õ¨ Õ¯Õ¡Ö€Õ¸ÕžÕ² Õ¥Õ¶ Õ£Õ¸Ö‚ÕµÖ„ Õ±Õ¥Õ¼Ö„ Õ¢Õ¥Ö€Õ¥Õ¬:

Ինչպես Օսմանյան Կայսրության, այնպես էլ Հանրապետական Թուրքիայի հռչակումից հետո վերոնշյալ հիմնադրամներն ունեցել են գույք եռք բերելու իրավունք: 1974 թ. կատարված փոփխություններով այս հիմնադրամները զրկվում են գույք ձեռք բերեոլւ իրավունքից:1936-1974 թվականերին ձեռք բերված գույքը պետք է վերադարձվեր նախկին տերերին, եթե նախկին տերերը չգտնվեն՝ պետությանը:

1962թ. նախատեսված գումարը վճարելով նված Քամփ Արմենը ևս անվճար վերադարձվեց նախկին տիրոջը:

Õ”Õ¡Õ´Öƒ Ô±Ö€Õ´Õ¥Õ¶Õ¸Ö‚Õ´ Õ«ÕžÕ¶Õ¹ Õ§ Õ¿Õ¥Õ²Õ« Õ¸Ö‚Õ¶Õ¥Õ¶Õ¸Ö‚Õ´:

Մայիսի 6-ին սկսած ճամբարի փլուզման գործողությունները կասեցվեցին Թուզլայի դեմոկրատ բնակիչների, մի շարք քաղաքական կուսակցությունների և հասարակական կազմակերպություների շնորհիվ, որոնք անմիջապես ժամանեցին ճամբարի տարածք:

Արդեմ գրեթե 100 օր է՝ 1915թ-ի հայոց ցեղասպանությունից փրկված և այս հողում գոյատևել փորձող հայ մանուկների ջանքերով կառուցված Թուզլայի հայ որբանոցում՝ Քամփ Արմենում ենք: 1500-ից ավել հայ երեխաների քրտինքով կառուցված Քամփ Արմենը, որի ամեն քարը, ամեն ծառը հայ մանուկների փոքրիկ, բայց հմուտ ձեռքերի աշխատանքի արդյունքն է, այժմ կանգնած է կործանիչ մեքենաներին դեմ դիմաց:

Չնայած ցեղասպանությունից հետո չվերջացող ատելության քաղաքականությանը, չնայած բոլոր տարաձայնություններին, ճնշումներին և սպառնալիքներին՝ երեխաների ջանքով 1960-ականներին կառուցվել է Թուզլայի հայ որբանոցը՝ առանց որևէ պետական աջակցության:

Այս տարածքը, որն այսօր փորձում են քանդել և փոխարենը շքեղ առանձնատներ կառուցել, տառապանքներից և կորուստներից հետո դեռ հույսը չկորցրած որբ հայ երեխաների տնկած ծառերի պատմությունն ներկայացնում:

Õ”Õ¡Õ´Öƒ Ô±Ö€Õ´Õ¥Õ¶Õ¨ Õ´Õ¥Ö€ Õ¸Ö€Õ¢Õ¥Ö€Õ« Õ±Õ¥Õ¼Ö„Õ¥Ö€Õ¸Õ¾ Õ¿Õ¶Õ¯Õ¡Õ® Õ®Õ¡Õ¼Õ¥Ö€Õ« Õ½Õ¿Õ¾Õ¥Ö€Õ¸Ö‚Õ´ Õ¡ÕºÕ¡Õ½Õ¿Õ¡Õ¶Õ¡Õ® Õ€Ö€Õ¡Õ¶Õ¿ Ô´Õ«Õ¶Ö„Õ¨, Õ½ÕºÕ¡Õ¶Õ¾Õ¡Õ® Õ¢Õ¸Õ¬Õ¸Ö€ Õ°Õ¡ÕµÕ¥Ö€Õ¨ Õ´Õ¥Õ¦ Õ¥Õ¶ Õ¾Õ½Õ¿Õ¡Õ°Õ¥Õ¬:

Չնայած բոլոր կորուստներին՝ Քամփ Արմենը մեր փայփայած հույսի, մեր ընդհանուր պատմության և անշուշտ գալիք ընդհանուր ապագայի հանգրվանն է:

ՈՉ, ՉԻ ՎԵՐԱԴԱՐՁՎԵԼ:

Ընտրություններից առաջ որոշ անձանց կողմից ճամբարի ետ վերադարձվելու հետ կապված հայտարարություները մադկանց շփոթության մեջ գցելու համար էին:
Մենք կոչ ենք անում բոլոր նրանց, ովքեր օժանդակում են մեր պայքարը հանուն մեր համատեղ անցյալի և ապագայի, տեր կանգնելու հայ որբերի՝ մեզ վստահած Քամփ Արմենին:

www.KampArmen.org
https://www.facebook.com/pages/Kamp-Armen-Y%C4%B1k%C4%B1lmas%C4%B1n/463969750425832?fref=ts

www.NorZartonk.org
https://www.facebook.com/NorZartonk

https://www.youtube.com/user/NorZartonkTube