Aziz ÇELİK
Birgün
Kıdem tazminatının bireysel fona devrine yönelik giriÅŸimin ‘ÅŸimdilik’ ertelendiÄŸi anlaşılıyor.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Faruk Çelik sosyal tarafların anlaşamaması nedeniyle konuyu gündemden çıkaracaklarını açıkladı. Sendika ve işveren örgütleriyle yapılan toplantıya kıdem tazminatının bireysel fona dönüştürülmesine yönelik teklif sunan bakanlığın bu teklifi işçi sendikaları tarafından kabul görmedi. Sendikalar kıdem tazminatı hakkının korunması noktasında ısrarlı oldular. Bakan Çelik sosyal taraflar anlaşmadan kendilerinin bu konuda adım atmayacaklarını açıkladı. Böylece kıdem tazminatı konusunu fiilen seçim sonrasına kalmış oldu.
Kıdem tazminatının tırpanlanması giriÅŸiminden ‘ÅŸimdilik’ de olsa vazgeçilmesi işçilerin ve sendikaların önemli bir kazanımı olarak not edilmelidir. Yıllardır gündemde olan kıdem tazminatının fona devri konusunda önemli bir duyarlılık oluÅŸtu. BaÅŸta Türk-Ä°ÅŸ ve DÄ°SK olmak üzere sendikalar kıdem tazminatının korunması konusunda net bir tutum aldılar.
Son Türk-İş Genel Kurulu kıdem tazminatının bugün çalışanlar ve gelecekte çalışacak olanlar için aynen korunması kararı aldı ve bunu genel grev nedeni saydı. DİSK çeşitli protesto eylemleri yaptı. Kıdem tazminatının fona devrinin yaratacağı sorunlar ve tehlikeler üstüne yazıldı, çizildi.
Bu konuda önemli bir kamuoyu duyarlılığı oluÅŸtuÄŸunu söylemek mümkün. Bu duyarlılık ve tepki sonucundadır ki hükümet programında ve orta vadeli programda yer alan kıdem tazminatının fona devredilmesi hedefinden “ÅŸimdilik” geri adım atıldı. Bir son dakika süprizi olmazsa elbette.
Ancak kıdem tazminatı konusunun ertelenmiş olması tehlikenin geçtiği anlamına gelmiyor.
Hükümetin Ulusal İstihdam Stratejisi çerçevesinde yaptığı hazırlıklıkların içinde sadece kıdem tazminatının tırpanlanması yer almıyor. Geçtiğimiz günlerde taraflara sunulan hazırlıklarda iki kritik konu daha yer alıyor. Bunlar kiralık işçilik ve taşeron (alt işveren) konusudur. Hükümet kıdem tazminatı konusunda geri adım atsa da bu konularda ısrar edecek.
Bakanlık Ä°ÅŸ Yasasının 2. Maddesinde yer alan alt iÅŸveren tanımını deÄŸiÅŸtirmeye hazırlanıyor. Mevcut tanımda asıl iÅŸte taÅŸeron firma çalıştırılması “iÅŸletmenin ve iÅŸin gereÄŸi ile teknolojik nedenler” koÅŸuluna baÄŸlı. Bu üç koÅŸul bir arada olmadan asıl iÅŸte taÅŸeron çalıştırılması söz konusu deÄŸil. Hazırlanan yeni tanımda bir baÄŸlaç deÄŸiÅŸikliÄŸi yapılıyor. Mevcut tanımda yer alan ‘ve’baÄŸlacı ‘veya’ baÄŸlacı ile deÄŸiÅŸtiriliyor. Yeni tanımda asıl iÅŸte alt iÅŸveren çalıştırılması “teknoloji veya uzmanlık gerektirme” koÅŸuluna baÄŸlanıyor. Hemen her iÅŸin teknoloji veya uzmanlık gerektirdiÄŸi düşünülecek olursa, bu tanım yasalaÅŸtığında asıl iÅŸte artık kolaylıkla taÅŸeron çalıştırılması mümkün olacak. Bu deÄŸiÅŸiklik yapılırsa taÅŸeronluÄŸun önünde hiç bir engel kalmayacak. Bu deÄŸiÅŸiklik son derece tehlikelidir. Türkiye’yi adeta bir taÅŸeron cumhuriyetine dönüştürebilir.
Devam eden diÄŸer tehlike kiralık işçilik konusudur. ‘Özel istihdam büroları aracılığıyla geçici iÅŸ iliÅŸkisi’ olarak da bilinen kiralık işçilik uzun zamandır hükümetin gündeminde. Sermaye örgütleri de kiralık işçiliÄŸin yasalaÅŸmasını istiyor. Kiralık işçilik geçici ve güvencesiz çalışmanın en kötü biçimlerinden biridir.
Kiralık işçilik sisteminde işçiler özel istihdam büroları tarafından çeşitli şirketlere kiralanabilecek ve işçiler çalıştıkları işyerinin değil özel istihdam bürosunun işçisi sayılacak. Çalıştıkları şirketle iş sözleşmeleri olmayacak. Kiralık işçiler, iş olduğunda çalışacaklar, iş olmadığında ise bekleyecekler. Böylece modern amele pazarları doğacak. Bu amele pazarlarının eski amele pazarlarından farkı sadece bürolarının modern plazalarda olmaları olacak. Kiralık işçilik sistemi ile esneklik ve güvencesiz çalışma kurumsal hale gelecek. Kiralık işçilik işçi komisyonculuğundan başka bir şey değil.
Kıdem tazminatı fonunda geçici bir geri adım atılsa da çalışma hayatının gündeminde iki ciddi tehlike var. Bakanlık bu hazırlıklardan vazgeçmiş değil. Kıdem tazminatında geri adım rehavet yaratmamalı, çünkü tehlikenin büyüğü kapıda bekliyor. Taşeronluğun yaygınlaştırılması ve kiralık işçilik sistemi sadece işçilerin çalışma koşulları için değil, sendikalaşma açısından da büyük bir tehlike oluşturuyor. Hükümet kıdem tazminatında geri adım atıp bu iki konuya odaklanacaktır. Bu nedenle sendikal hareketin sıkı durması gerekiyor.