BÄ°A Haber Merkezi
Ozinyan’ın araÅŸtırmasına göre Türkiye’deki kayıtdışı Ermenistanlı işçilerin sayısı, 100 bin deÄŸil, 10 bin civarında. Yüzde 94’ü kadın. Ev iÅŸlerinde, çocuk ve hasta bakımında çalışıyorlar. Ayda 100-600 dolar kazanıyorlar. Çocuklarına vatandaÅŸlık alamıyor, okula gönderemiyorlar.
BaÅŸbakan Recep Tayyip ErdoÄŸan’ın sınırdışı etmekle tehdit ettiÄŸi, Türkiye’deki Ermenistanlı kayıtdışı işçilerle ilgili en yeni çalışmayı, Alin Ozinyan gerçekleÅŸtirdi. Ozinyan, Kültür Ãœniversitesi Küresel Siyasi EÄŸilimler Merkezi ve Avrasya Ortaklık Vakfı için yaptığı araÅŸtırmada, Ä°stanbul, Ankara, Trabzon ve Antalya’daki kayıtdışı Ermenistanlı işçilerle Nisan-AÄŸustos 2009’da yüz yüze görüştü.
BaÅŸbakan ve siyasiler, farklı açıklamalarında Türkiye’de 50, 70, 100 bin kadar olduklarını söylüyor, ancak Ozinyan’ın tahmini bu işçilerin sayısının 12 bin civarında olduÄŸu. Ermenistanlı işçilerse sayılarının 7-9 bin arasında olduÄŸunu tahmin ediyor.
Araştırmanın bulgularından bazıları şöyle:
Yüzde 94’ü kadın: Türkiye’deki Ermenistanlı kayıtdışı emekçilerin yüzde 94’ü kadın. ÇoÄŸu ev bakımı, ev iÅŸleri, çocuk ve hasta bakımında çalışıyor. Çalıştıkları evlerde kalıyor.
Erkekler çalışmıyor: :ÇoÄŸu Ermenistanlı erkek çalışmıyor ve eÅŸlerinin yanında kalmak, “güvenlik saÄŸlamak” için Türkiye’ye geliyor.
İş sınırlı: Bunun dışındaki işler çok sınırlı. Bazıları ayakkabı, tekstil, konfeksiyon fabrikalarında, pek azı da kiliselerde veya Amerikan okullarında hizmetli olarak çalışıyor.
Lise veya yüksek okul mezunu: Görüşülenlerin yüzde 90’ı Ermenistan’da yüksek okul veya lise mezunu olduÄŸunu söylüyor. Ãœlkelerinde ev bakımı veya çocuk bakımı iÅŸlerini yapmaktan utanacaklarını söylüyorlar. ÇoÄŸu ülkelerinin 1988’deki depremden sonra büyük hasar gören kırsal kesiminden geliyor.
Gelir: Gelirleri 100-600 ABD doları arasında değişiyor. En düşük gelir fabrika işlerinde. Ev işlerinde çalışanlar günde 45 dolara kadar kazanabiliyor. Aylık ev temizlikçileri 450-500 dolar arasında kazanıyor.
Kötü barınma koÅŸulları: Ä°stanbul’da yoÄŸunlukla yaÅŸadıkları Kumkapı’da kötü koÅŸullarda barınıyorlar. Kiralık evlerde, bazen 10 kiÅŸinin aynı odayı paylaÅŸtığı oluyor.
Neden Türkiye: Türkiye’yi Ermenistan’a yakınlığı, vize almanın kolaylığı, Avrupa ülkelerine göre ucuzluÄŸu ve Türkiyeli Ermeni azınlığın varlığı nedeniyle tercih ediyorlar. Türkiye’yi üçüncü ülkelere geçiÅŸ ülkesi olarak görmüyorlar.
En çok maÄŸdur olanlar çocuklar: Ermenistanlı kayıtdışı bir çiftin çocuÄŸu Türkiye’de doÄŸarsa yurttaÅŸlık alamıyor. Ermenistan’a geri dönmedikleri sürece çocuk Ermenistan pasaportu da alamıyor. Ama bu sefer çocuk herhangi bir belgesi olmadığı için sınırı da geçemiyor. Bu devletsiz çocuklar herhangi bir devlet okuluna ya da azınlık okuluna da gidemiyorlar. Bazı genç Ermenistanlılar çocuklarına evde eÄŸitim vermeye çabalıyor, ama bu eÄŸitimler süreksiz ve istikrarsız oluyor. EÄŸitim dışı kalan bu çocuklar zamanlarının çoÄŸunu sokakta oynayarak geçiriyor.
Dink suikastı çok ÅŸeyi deÄŸiÅŸtirdi: Göçmenlerin hepsi Hrant Dink’in öldürülmesinden sonra kaygı ve korkularının arttığını söylüyor. Suikasttan önce korkuları sınırdışı edilmekten ibaretken, sonrasında öldürülmekten de korkuyorlar. ÇoÄŸu geri dönmeyi bir kez düşünmüş.
Yargılar deÄŸiÅŸiyor: Göçmenler Türkiye’yle ilgili olumsuz düşüncelerinin ve kaygılarının gelmelerinden kısa süre sonra deÄŸiÅŸtiÄŸini, ortadan kalktığını söylüyor. AraÅŸtırmaya göre iki toplum arasındaki yüz yüze iletiÅŸim iki ülke arasında diyalog kurulması için bir potansiyel taşıyor. Kumkapı’daki bir manav da Ermenistanlı kadınlara güvendiÄŸini, onları hayatlarını kazanmaya çalışan dürüst insanlar olarak gördüğünü, yabancılara veresiye mal vermezken Ermenistanlılara verdiÄŸini dile getiriyor.
1991’den beri: Ermenistan’da göç, ülkenin 1991’de bağımsızlığını ilan etmesiyle baÅŸladı; 2002-2007 arasında arttı. Kayıtdışı göçmenler Türkiye’ye sınırda aldıkları 30 günlük vizeyle giriyor. Ermenistan’a gitmek istediklerinde sınır görevlilerine “çıkış” damgası için 100-150 dolar rüşvet verdiklerini söylüyorlar. Türkiye’ye geri gelmek istediklerinde yeni bir soyadıyla (evlenme Ya da boÅŸanma yoluyla) yeni bir 30 günlük vize alıyorlar.