Eren KESKÄ°N
Özgür Gündem
Türk devlet geleneÄŸinde, ‘kanla bastırılan’ her hak talebinden sonra bir gerekçe ileri sürülür.
Bu gerekçe, ya ‘iç düşmandır’ ya da ‘dış düşman!’
Hükümetin, en ‘ılımlı’ bilinen yetkililerinden BeÅŸir Atalay’ın Gezi olayları sonrasında, “Bu olayın arkasında Yahudi diasporası var†açıklaması da, bu durumun son örneÄŸini oluÅŸturdu.
Bu söylem, açıkça bir anti-semitizm söylemidir.
Ancak, bu söylem kamuoyunca yeterince tartışılmadı.
Çünkü BeÅŸir Atalay’ın bu söylemi, saÄŸcısı ve solcusuyla birçok kesim tarafından ‘içselleÅŸtirilmiÅŸ’ bir bakış açısıdır.
CoÄŸrafyamızda büyük haksızlıklara uÄŸramış olan Yahudi toplumu, anti-semitik yaklaşımlar nedeniyle, adeta ‘görünmez’ olmayı tercih etmiÅŸtir.
Yahudi toplumunun yaÅŸadığı hak ihlalleriyle ilgili, yazdığı her kitaptan büyük kazanımlar elde ettiÄŸimi düşündüğüm Rıfat Bali’nin, ‘Tarihin Ufak Bir Dipnotu: Azınlıklar’ isimli kitabından bazı alıntılar yapmak istiyorum.
Şöyle anlatıyor Rıfat Bali; “Türk Yahudilerinin popüler kültüründe yer alan iki deyimi hatırlatacağım. Bunlardan ilki, bir zamanlar Ä°stanbul Sefaratların anadili olan Ladino’dan bir kelime, ‘kayades’…
DiÄŸeri ise, Ä°stanbullu Sefaratların kullandıkları Ä°ngilizceden bir kelime, ‘low profile’, yani düşük profil.
‘Kayades’, ‘suskunluk’ veya ‘sessizlik’ anlamını taşıyor.
‘Low Profile’ ise, ‘toplumun dikkatini üstüne çekmemek için kamusal alanda görünmeme’ anlamında kullanılıyor.
Ä°ÅŸte, ‘kayades’ ve ‘low profile’ deyimleri, temeli tarihsel geçmiÅŸe dayanan bir hayat felsefesini özetlemekte…
Yahudiler, Türkiye Cumhuriyeti’nde yaÅŸamaya kararlı iseler, onlar için uyumlu bir yaÅŸam sürdürmenin tek çaresi unutmak, susmak ve toplumun dikkatini üstüne çekmemek için kamusal alanda görünmez olmaktır. Bu ‘suskun’, ‘sessiz’ tavır, aynı zamanda, siyasi iktidara ve topluma karşı duyulan derin güvensizliÄŸin bir ifadesidir.
Türk Yahudi toplumu, bu anti-semit, milliyetçi ve yabancı düşmanı ortamla baÅŸ edebilmek için çareyi, hafızasını kilitlemekte, arÅŸivlerini imha etmekte ve oto-sansüre baÅŸvurmakta bulmuÅŸtur.â€
Rıfat Bali’nin bu satırları beni her zamanki gibi çok etkiledi.
BeÅŸir Atalay’ın yaptığı konuÅŸma sırasında, Türkiye’de yaÅŸayan Yahudi halkının neden ‘görünmez olmayı’ tercih ettiÄŸini daha iyi anladım.
Milyonlarca anti-semit insanın varlığı karşısında, kendilerini korumak adına ne yapabilirlerdi ki ‘görünmez’ olmaktan baÅŸka!
Onlar eÄŸer ‘görünmez’ olmayı seçtilerse, bu suç hepimizin!