Ermeni bir kadının soykırım hafızası: Geri dönmeyin mesajı

Marta Sömek

Türkiye’de Ermenilere karşı işlenen tüm suçların sebebinin ve failinin iktidar olduğunu vurgulayan Ayrin Uzuncan, iktidarın politikalarıyla “geri dönmeyin” mesajı verildiğini söyledi. Ayrin, “Sonuçta biz burada varız, var olmaya devam ediyoruz, yaşanan tüm suçların cezasız kalmamasını istiyoruz” dedi.

Takvim 24 Nisan 1915’i gösterdiÄŸinde Ä°ttihat ve Terakki Hükümeti, Türkiye’deki Rum, Asuri-Keldani-Süryani ve Ermeni nüfusunu yok etmek, TürkleÅŸtirmek ve zorla MüslümanlaÅŸtırmak için önce olacaklardan habersiz Ä°stanbul’daki Ermenileri toplu halde tutuklamaya ve sürgün etmeye baÅŸladı. 224 Ermeni aydın, AyaÅŸ ve Çankırı’daki toplama kamplarına götürüldü, ardından tüm halk sürgüne uÄŸrayarak katledildi. 1915 Ermeni Soykırımı’nda yaklaşık 1,2 milyon Ermeni katledildi, bir kısmı sürgünde hayatta kalmaya çalışırken, bir kısmı da Müslüman olmayı reddettiÄŸi için bir kısmı da bulunduÄŸu yerde açlıktan yaÅŸamını yitirdi.

Mezarlık yerle bir edildi, kemikler etrafa saçıldı

Ãœzerinden yüz yıldan fazla bir zaman geçmesine raÄŸmen soykırım politikaları Türkiye’de azınlık halklara yaÅŸatılmaya belirli uygulamalarıyla devam ediyor. Son yıllarda onlarca kilise satılığa çıkarıldı, kiliselere sayısız kez ırkçı yazılamalarda bulunuldu, önlerine çöpler boÅŸaltıldı. YaÅŸanan son saldırı ise geçtiÄŸimiz ay Van’ın TuÅŸba ilçesine baÄŸlı Lezk adıyla bilinen Kalecik Mahallesi’ndeki Ermeni mezarlığının, arsa sahibi olduÄŸu iddia edilen bir kiÅŸi tarafından iÅŸ makineleriyle yerle bir edilmesiyle yaÅŸandı. Soykırım döneminde göç etmek zorunda kalan Ermenilerin mezar taÅŸlarının üzerine toprak dökülüp, mezarlıkta bulunan kemikler ortalığa saçılarak yerle bir edildi.

Türkiye’de yaÅŸayan Ermeni bir kadın olarak neler hissettiklerini, soykırım politikalarının diri tutulmasıyla verilmek istenen mesajı ve cezasızlığı Ayrin Uzuncan ile konuÅŸtuk.

Bölge kentlerinde yaşanan zorunlu göç nedeniyle yaşadıkları topraklara geri dönmek isteyen birçok Ermeni’ye bu saldırı ile “geri dönmeyin” mesajı verildiğini vurgulayan Ayrin, “Sonuçta biz burada varız, istendiği kadar ölüler veya yaşayanlar toplumsal hafızadan silinmeye çalışılsın, azınlıklar olarak biz varız, var olmaya devam ediyoruz, yaşanan tüm suçların cezasız kalmamasını istiyoruz” diye seslendi.

‘Yaşananlar beni canlı olarak bile çok fazla tehdit ediyor’

“Burada kültürel bir tahribat var, Türkiye’de yaÅŸayan Ermeni bir kadın olarak zaten hayatımı tehdit altında hissediyorum ancak bunun ölülere yapılması beni çok çok üzüyor, çünkü orada bir toplumsal hafızanın da yok edilmesi söz konusu” diyen Ayrin, mezarlığa yapılan saldırıyı bir ırktan, dinden, etnisiteden bağımsız olarak yaÅŸamını yitirenlere yönelik bir saygısızlık olarak gördüğünü söyledi. Ayrin mezarlığın yerle bir edilmesinin yanı sıra kiliselere ırkçı yazılamalar yapılmasının da bir tehdit niteliÄŸi taşıdığını kaydetti.

‘Kendimi güvende hissetmiyorum’

Mezarlığa yönelik saldırının cezasız kalmasının, toplumsal hafızadan silinmesinin kendisini tehdit altında hissettirdiÄŸini dile getiren Ayrin, AKP’li CumhurbaÅŸkanı Tayyip ErdoÄŸan’ın Türkiye’de yaÅŸayan Ermenileri sık sık hedef gösterdiÄŸine iÅŸaret etti. Ayrin, “Kendimi güvende hissetmiyorum çünkü bu yapılanlar cezasız kalıyor hatta iktidar tarafından da sürekli desteklenen söylemleri oluyor. Ä°ktidar sürekli ‘Af edersiniz Ermeni’, ‘Af edersiniz Ermeni tohumu’ diyor ve ben Türkiye’de yaÅŸayan Ermeni bir vatandaÅŸ olarak kendimi tehdit altında hissediyorum. Öldüğüm noktada bile bana huzur gelmeyecek gibi hissediyorum” ifadelerini kullandı.

‘Irkçı yazılamalara tepki gösterilmedi’

Uzun yıllardır kiliselere yapılan ırkçı yazılamalara dahi bir tepki gösterilmediÄŸine dikkat çeken Ayrin, Van’daki mezarlığın yerle bir edilmesi ve kemiklerin tahrip edilmesi, kiliselerin müzeye dönüştürülmesi, bu kültürel mirastan ve ibadethanelerden gelir elde edilmesinin soykırım politikalarının devamı olduÄŸuna sözlerine ekledi.

‘Kimlikler baskılanmamalı’

Ailesinin bir kısmının Ä°stanbul’da olduÄŸunu söyleyen Ayrin, bir kısmının da İç Anadolu’dan Ä°stanbul’a göç ettiÄŸini belirtti. Ayrin, Ä°stanbul’da doÄŸup büyüdüğünü ve kendi kimliÄŸini baskılamak istemediÄŸini fakat baskılayan birçok azınlık kadın arkadaşının da olduÄŸunu paylaÅŸtı. Kimliklerin baskılanmaması gerektiÄŸine ışık tutan Ayrin, “Tam tersi biz bu ÅŸekilde varız, var olduk, Türkiye’yi Türkiye yapan burası aslında, biziz, ben bunun baskılanmasını istemiyorum” cümlesini kullandı. Baskılar karşısında toplanıp bir ÅŸeyler yapabilecekleri ya da taleplerini duyurabilecekleri bir ortamda yaÅŸamak istediÄŸini belirten Ayrin, şöyle devam etti: “Bu sürekli inkar ediliyor, kabullenilip üstü kapanmıyor da, tam tersi negatif yöne doÄŸru insanları kışkırtıcı bir ÅŸekilde sürekli tekrar tekrar açılan fakat inkar üzerine açılan bir konu. Bir ÅŸekilde kiÅŸisel yaÅŸanmışlıklardan ve toplumsal hafızadan ortaya çıkıp, kabullenilip, en azından sorumluların ceza almasını istiyorum. Böyle bir ortamda kesinlikle çok daha güvende hissederim kendimi.”

Faili belli

Cezasızlığın milliyetçi ve ırkçı toplumlara karşı çok daha tetikleyici, kışkırtıcı bir unsur olduğunu kaydeden Ayrin, “Biz bunu Hrant Dink cinayetinde de gördük. Hrant Dink’in faili Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından korundu, hatta elinde Türk bayrağıyla poz verdi ve cezasız kaldı. Hala sürmekte olan bir davası var ve Hrant Dink aslında Ermeni kimliğiyle var olmuş, barışçıl yöntemleri her zaman destekleyen, Türk toplumunun da desteklediği bir gazeteciydi. Hrant Dink’in katili bile cezasız kaldı ve hatta katili desteklendi” dedi. Ermenilere yönelik suçların cezasız kalmasıyla diğer suçların da sistematik bir şekilde ortaya çıktığını ve halkın kışkırtıldığını dile getiren Ayrin, bu sebeple faillerin cezasını veremeyenin, Hrant’ın katledilmesinden sonra gelişen diğer tüm suçların sebebi ve failinin de iktidar olduğunun altını çizdi.

‘Varız ve var olmaya devam edeceğiz!’

“Varız ve var olmaya devam edeceğiz” diyen Ayrin son olarak talep ve çağrılarını şöyle sıraladı: “Sonuçta biz burada varız, istendiği kadar ölüler veya yaşayanlar toplumsal hafızadan silinmeye çalışılsın, azınlıklar olarak biz varız, var olmaya devam ediyoruz, yaşanan tüm suçların cezasız kalmamasını istiyoruz, çünkü biz bu ülkenin vatandaşıyız, istendiği kadar yok edilmeye çalışılsın, her insan gibi belirli yaşam taleplerimiz var ve bunlara sahip çıkmalıyız, en azından suçluların cezasız kalmamasını talep ediyorum.”

Kaynak: Jinnews