Yazar: Aram ANDONYAN
Çeviri: Ali ÇAKIROĞLU / Armand BARON
Belge Yayınları
1915 sonrası tehcire tabi tutulan Ermeni aydınları arasında yer alan Andonyan, Gomidas Vartabed’in 75. yaÅŸgünü için kaleme aldığı yazı dizisi 24 Nisan’da toplu olarak tutuklanan Ermeni aydınların öyküsüne dönüştü ve burada inanılmaz ayrıntılara yer vererek, dönemin tüm koÅŸulları ve psikolojisinin anlaşılmasını olanaklı kıldı. Biz, tüm aydınların kaderini simgelemesi bakımından dizide ana temanın Gomidas Vartabed olmaktan çıkmasına karşın dizinin orjinal başığı olan “Gomidas Vartabed ile Çankırı Yollarında”yı deÄŸiÅŸtirmeye gerek görmedik. Çünkü Gomidas bir anlamda tüm Ermeni aydınlarının kaderini de simgelemekteydi.
Suriye’deki toplama kapmlarından bir mucize kabilinden saÄŸ kurtulmayı baÅŸaran Aram Andonyan, 1918 sonbaharında kaçak olarak girdiÄŸi Halep’teki ünlü Baron Otel’e yerleÅŸtikten sonra baÅŸlattığı en önemli iÅŸ, bir çeÅŸit sözlü tarih çalışması olmuÅŸ ve saÄŸ kalanların tanıklıklarını kayda geçirmiÅŸti.
Ä°ÅŸte, “Naim Bey’in Anıları” bu çalışmanın ilk ürünlerinden biri olarak 1920 yılında yayımlandı. Naim Bey, ünlü Muhacirin Dairesi’nin memurlarından biri idi ve cezalandırma korkusu ile bir kısım ÅŸifreli belgeyi Aram Andonyan’a teslim edecekti. Bu kitap resmi tarih tarafından yayınlandığı tarihten itibaren, çürütülmeye çalışılmakta ve bazı belgelerin düzmece olduÄŸu iddia edilmektedir.
Bu kitabın çevirisini sunarak, okurların bu polemikte daha nesnel bir izlenim edineceklerini düşünüp, yayınlamasından 92 yıl sonra da olsa önemli bir eksikliği gidermiş oluyoruz.