Nilay VARDAR
Bianet
Yeni eğitim-öğretim yılında, 4+4+4 sisteminin ikinci 4 yıllık diliminde (5, 6, 7 ve 8. sınıflarda) öğrenciler ilk kez haftada iki saat olmak üzere Adigece ve Abazaca dillerini Yaşayan Diller ve Lehçeler kapsamında seçmeli olarak alabilecekler.
Yeni uygulama bu sene sadece 5. sınıf öğrencileri için geçerli olacak. Bir okulda bu iki dilin dersinin açılabilmesi için 10 öğrencinin aynı dersi seçmesi gerekiyor. Sayı altı kişide kalırsa ilçe ve il eğitim müdürlüklerinin onayıyla da ders açılabilecek.
KAFFDER hazırlıklarını tamamladı
Kafkasya’da birçok dil bulunmasına raÄŸmen Türkiye’deki yaklaşık 5,5 milyon Çerkes’in büyük çoÄŸunluÄŸu Adigece ve Abazca dillerini konuÅŸuyor.
Adigece’nin altı diyalektiÄŸi var; birbirilerini anlayabiliyorlar. Ancak Adigece ve Abazca konuÅŸanlar birbirlerini anlayamıyorlar.
İki dil de Kiril alfabesinde 58 harften oluşuyor. En fazla sessiz harften oluşan bu iki dilin Latin alfabesine aktarılması bu sebeple sıkıntı yaratıyor. Latin alfabesine geçiş için çalışmalar devam ediyor.
Kafkas Dernekleri Federasyonu’nun (KAFFED) araÅŸtırmasına göre, Çerkesler yoÄŸun olarak Kayseri (Uzunyayla), Karadeniz (Samsun vb.), Güney Marmara, Düzce, Hendek, Adapazarı, KahramanmaraÅŸ, Hatay’da yaşıyor.
KAFFED, bu araÅŸtırmalar kapsamında, nerelerde ders açılabileceÄŸini, dersin müfredatını ve kendi kurslarında yetiÅŸtirdikleri 150 öğretmenin listesini Talim Terbiye Kurulu’na sundu.
“Bu bir haksa, bir kiÅŸi de olsa sınıf açılmalı”
KAFFED BaÅŸkanı Vacit KadıoÄŸlu, öncelikle anadilin 5.sınıfta deÄŸil, kreÅŸte öğretilmesi gerektiÄŸinin altını çizerek çıkarılan yasaya getirilen sınırlamaların adeta yasayı “uygulatmamak” için konduÄŸunu söylüyor.
“Ä°lk yıl zaten sadece 5. sınıfı kapsadığı için nüfus yoÄŸunluÄŸu fazla olan yerlerde bile 10 öğrenci bulmak imkansız. Türkiye’de hiçbir halk bu sayıyı saÄŸlayamaz. Kürtler dahi homojen oldukları birkaç yer dışında bu sayıyı tutturamaz. Bu bir haksa, bir öğrenci istese dahi ders açılmalı; gerekirse yakın okullar birleÅŸtirilmeli. Devlet yasa çıkarıyor ama uygulanması için böyle ÅŸartlar koyuyor; bu düzeltilmeli.”
“Yasa var altyapı çalışması yok”
KadıoÄŸlu, Adigece ve Abazaca’nın UNESCO’nun yok olmaya yüz tutmuÅŸ diller kapsamında olduÄŸunu hatırlatarak anayasa çalışmalarında da dile getirdikleri gibi anadili sadece o dili konuÅŸan halk deÄŸil, devletin koruması gerektiÄŸini söyledi.
Devletin sadece yasa çıkarttığını ancak uygulama için hiçbir altyapı çalışması yapmadığını vurgulayan Kadıoğlu şöyle konuştu:
“KAFFDER, devletin yapması gerekeni de yaparak alan çalışması yaptı; öğretmenler yetiÅŸtirdi. Ancak öğrenci sayı sınırının yanında, mesela bu öğretmenler hizmet içi eÄŸitim mi alacak, atamaları mı yapılacak, bunun gibi birçok uygulamaya yönelik meselelerle ilgili hiçbir çalışma yapılmadı. Okulların açılmasına çok az zaman kaldı; görülen o ki bu yıl bu kanun uygulanamayacak.”
Derse kaydolmak için ailelerin dilekçe vermesi gerekiyor.