2013 yılından beri yeni yönetmelik yayınlanmadığı için yapılamayan azınlık vakıfları seçimleri yargı sürecinde. Hatırlanacağı gibi 2013 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü yürürlükte olan yönetmeliği, yenisini yayınlayacağı gerekçesiyle iptal etmiş ancak yeni yönetmelik bir türlü yayınlanmamıştı. VGM önceki yıl ise vakıflara boşalan yönetim kurulu üyeliklerine atama yoluyla yeni üye getirebilmenin yolunu açan bir genelge yayınlamıştı. Seçme ve seçilme hakkının engellediği gerekçesiyle tepki çeken bu yönetmelik ışığında bazı Ermeni vakıfları yönetim kurullarına atamalar gerçekleştirmişti. Ancak Ermeni toplumu içindeki sivil inisiyatifler seçim hakkı için çaba göstermeye devam ediyor.
Avukat Sebuh Aslangil ve Arno Kalaycı, Toplum GiriÅŸimi inisiyatifinden iki kiÅŸiyi temsilen 2020 yılının Ekim ayında VGM’ye karşı dava açtı. Ancak Ankara 8. Ä°dare Mahkemesi, geçtiÄŸimiz haftalarda verdiÄŸi kararla, davanın adli yargıda görülmesi gerektiÄŸi gerekçesiyle davayı reddetti. Avukatlar, bu karara itiraz ederek istinaf mahkemesine baÅŸvurdu.
Sebuh Aslangil geliÅŸmeler hakkında Agos’a bilgi verdi.
Hatırlanacağı üzere kimi Ermeni toplumu üyeleri de semtlerindeki vakıflara, seçim yapılması amacıyla vatandaÅŸ olarak dilekçe vermiÅŸlerdi. Aslangil, sadece GedikpaÅŸa Surp Hovhannes Kilisesi Vakfı’nın dilekçeye yanıt verdiÄŸini söyledi. Aslangil kilise vakfından, seçim yönetmeliÄŸinin bulunmadığı ve bu nedenle seçim yapılamayacağı için VGM’ye baÅŸvurulmayacağı yanıtını aldıklarını söyledi.
Aslangil şöyle konuÅŸtu: “Seçme ve seçilme hakkına dayanarak kiÅŸiler vakıflara baÅŸvurdu fakat vakıflar VGM’nin yanıtını gerekçe göstererek talebe olumlu cevap vermedi. Bu nedenle biz de VGM’ye Müdürlüğün belirleyeceÄŸi tarihte seçim yapılmasını istiyoruz’ ÅŸeklinde talepte bulunduk. VGM buna olumsuz cevap verdi, hep olduÄŸu gibi yönetmeliÄŸin olmadığını söylediler. Seçim yerine atama usulü düzenlemeler yapıyoruz idare edin’ ÅŸeklinde bir yanıt verdiler. Bu cevaba istinaden dava açtık.”
Görevsizlik kararı
Aslangil, şöyle devam etti: “Davanın reddine karar verildi, davanın, idare mahkemesinde deÄŸil asliye mahkemelerinde görülmesi gerektiÄŸi gerekçe gösterilerek görevsizlik kararı çıktı. Biz de davayı istinaf mahkemesinde temyize götürdük.”
Aslangil görevsizlik kararının hukuki olmadığını söylüyor: “Bu davaya idare mahkemesi bakar, Asliye mahkemesinin bakacağı bir durum yok. Vakıflar yasasına göre cemaat vakıfları, seçilecek yönetim kurullarıyla idare edilir. Buna raÄŸmen seçim yapılmıyor. Yasaya aykırılık var. Aykırılığı VGM yapıyor çünkü yönetmelik çıkarması gerekiyor. YönetmeliÄŸi iptal ettiler ve yenisini çıkarmadılar.”
VGM’nin çıkardığı atama genel bölgesine iliÅŸkin de dava açtıklarını söyleyen Sebuh Aslangil, Ankara Ä°dare Mahkemesi’nden bu konuda herhangi bir karar çıkmadığını ancak yakın zamanda cevap almayı beklediklerini söyledi.
Bir diÄŸer azınlık toplumunun üyeleri tarafından da, seçimlerin yapılması için giriÅŸimde bulunulmaması üzerine bir vakıf aleyhine dava açıldığını hatırlatan Aslangil, bu kez de asliye mahkemesinden, davaya idare mahkemesinin bakması gerektiÄŸi yanıtını çıktığını belirterek “Karar süreci bilerek uzatılıyor” dedi.
Aslangil, seçim yönetmeliğinin çıkmaması için ortada hiçbir neden olmadığını vurguladı.
Seçme ve seçilme hakkı ihlali
Aslangil’le birlikte davayı yürüten Nor Zartonk üyesi ve avukat Arno Kalaycı ise, “Sekiz yıldır yönetmeliÄŸin keyfi olarak çıkartılmaması gerek müvekkillerimizin gerekse bütün azınlık toplumlarının din ve inanç özgürlüğü ile seçme ve seçilme haklarını ihlal ediyor” dedi.
Kalaycı, vakıf yönetim kurulu seçimleri yönetmelik eksikliği nedeniyle yapılamadığından davada idare mahkemesinin görevli olması gerektiğini kaydetti. Ermeni toplumunun seçimlerin yapılması için yeterince ses çıkarmadığını ifade eden Kalaycı, vakıfların da ses çıkarması gerektiği görüşünde:
“Azınlıklara ait cemaat vakıflar, diÄŸer vakıf türlerinden farklı olarak kendine özgü bir özelliÄŸe sahip. Ermeniler ve diÄŸer azınlık toplumlarının iç organizasyonunun önemli bir parçası olan bu vakıflar, geçmiÅŸten bu yana bu toplumlarının dini, kültürel ve sosyal ihtiyaçlarını karşılarken, toplum mensuplarının da bu iç organizasyona, yani topluma özgü yaÅŸama aktif bir ÅŸekilde katılmasını, bu kültürün, müşterek yaÅŸamın bir parçası olmasını saÄŸlıyor. Vakıf yöneticilerinin seçimle belirlenmesi son 20-30 yılın meselesi deÄŸil. Azınlık toplumlarının geliÅŸtirdiÄŸi demokrasi kültürünün bir sonucu olarak Osmanlı döneminden bu yana bütün kurumlarımızın yöneticileri seçimle belirleniyor. Sekiz yıldır yönetmeliÄŸin yakında çıkacağı söyleniyor fakat çıkmıyor, neden? Hangi irade duruyor bunun önünde? Sekiz yıldan daha uzun süredir seçim yapılmayan vakıflar mevcut. Ä°dare diyor ki, “Genelge çıkardık, mevcut yönetim kurulu üyeleri kendi eksik üyelerini tamamlasın’ Idarenin böyle bir genelge çıkartma görev ve yetkisi olmadığı gibi, azınlık toplumları da meÅŸruiyetini yitirmiÅŸ vakıf yöneticilerinin iradesine muhtaç deÄŸil. Kaldı ki içlerinde birçokları uzun yıllardır görev. de olmanın verdiÄŸi yorgunluktan ÅŸikayet ediyor, artık haklı olarak görevi bırakmak istiyor. En çok onların bu duruma itiraz etmesi gerekiyor. Ruhani önderlerini dahi seçimle belirleyen bu toplumlar, kendileri için çok önemli bir iÅŸleve sahip vakıflarının yöneticilerini idarenin keyfi davranışı yüzünden seçemiyor. Sekiz yılda bir seçim yönetmeliÄŸinin hazırlanamamış olmasının izah edilecek bir yanı yok. Bu açık bir hizmet kusurudur.”
Davacılardan Juliet DemircioÄŸlu da, Agos’a deÄŸerlendirmede bulundu. DemircioÄŸlu “Seçme ve seçilme hakkı demokratik bir hak. Sosyal ortamlarda bu konuyu kendi aramızda konuÅŸmak yerine harekete geçme ihtiyacı hissettim” dedi.
Demircioğlu, mevcut yönetim kurulu kadrolarında eksiklikler olduğunu, bazı yöneticilerin yorulduğunu, seçim yapılabilmesi durumunda toplumdaki hevesli ve başarılı gençlerle bu eksiklerin doldurulabileceğini söyledi. Demokratik hak olan seçimlerin yapılmasını istediklerini vurgulayan Demircioğlu, yönetim kurullarına yeni kuşak gençleri anlayacak ve onları dikkate alacak kişilerin girmesi gerektiğini dile getirerek davadan umutlu olduğunu sözlerine ekledi.
30 Kasım’da “ÇözeceÄŸiz’ denilmiÅŸti
30 Kasım 2020’de Adalet Bakani Abdülhamit Gülve CumhurbaÅŸkanlığı Sözcüsü Ä°brahim Kalın, azınlık toplumlarının ruhani liderleri ve vakıf yöneticileriyle Dolmabahçe’de bir araya gelmiÅŸti. Toplantıda azınlık toplumlarının temsilcileri vakıf seçimleri konusunu dile getirmiÅŸler ve bu konunun yakın zamanda çözüleceÄŸi vaadini almışlardı.
Kaynak: Agos